Search

του Α. Κράους

Καποδίστριας: Ο άνθρωπος-κυβέρνηση.


Όπως τόσα χρόνια τώρα, η ξενάγησή μας στα Καποδιστριακά κτήρια της Αίγινας, στα πλαίσια του Fistiki-Fest, ξεκίνησε στον επιβλητικό και υποβλητικό χώρο της Μητρόπολης Αίγινας, με την συμμετοχή σαράντα περίπου ατόμων, από τον πατέρα Εμμανουήλ Γιαννούλη πρωτοπρεσβύτερο Μητρόπολης και συγγραφέα ικανών σχετικών εκδόσεων. Ο πατήρ- Εμμανουήλ ετόνισε την ιστορικότητα του ναού που κτίστηκε το 1806 και αναφέρεται από τους Αγωνιστές του 21 ως η Μεγάλη Εκκλησιά. Τόνισε ότι οι μεγάλες οικογένειες της Παλαιοχώρας που πρώτες ανοίχτηκαν στο εμπόριο και πλούτισαν στο τέλος του 19ου αι. οικοδόμησαν τον ναό και προσέφεραν τις σημαντικότερες εικόνες.

Όπως είπε, στην εκκλησία βρίσκεται ο κυβερνητικός θρόνος του Καποδίστρια, που είχε προβλεφθεί για την ορκωμοσία του τον Γενάρη του 1828, θρόνος στον οποίο ο Καποδίστριας δεν δέχθηκε να καθίσει ποτέ. Πράγματι, η άφιξη του, όπως περιγράφεται από τον ίδιο, σημαδεύεται από την έντονη συγκίνηση που του προκαλεί ο εξαθλιωμένος λαός. Όσον αφορά την επιλογή της Αίγινας για την άφιξη και την ορκωμοσία του κυβερνήτη, υπογράμμισε ότι έγινε για λόγους ασφάλειας , την στιγμή που ο Ιμπραήμ κατέσφαζε ακόμη την Πελοπόννησο, και στο Ναύπλιο μαινόταν ο εμφύλιος. Οι 22 μήνες διακυβέρνησης του Καποδίστρια στην Αίγινα, ανέφερε, είναι πολύ σημαντικοί, διότι πρόκειται για την απαρχή της λειτουργίας του Ελληνικού Κράτους, το οποίο μάλιστα, είχε ήδη εμφανίσει τα πρώτα του σκιρτήματα μέσα στην ίδια την Μητρόπολη, που μεταμορφώθηκε  σε πρώτο Βουλευτήριο, για τις πρώτες ανάγκες, όταν η κυβέρνηση λειτουργούσε στον Πύργο του Μαρκέλλου, πριν την άφιξη του κυβερνήτη. Οι Μεγάλες Δυνάμεις, πρόσθεσε, τον υποστήριξαν, αλλά και τον σαμποτάρισαν, ανάλογα με τα συμφέροντά τους. Κλείνοντας υπογράμμισε την κορυφαία σημασία της θρησκείας ως ουσιαστικό στοιχείο της Ελληνικής Εθνικής Επανάστασης, την οποία ο Καποδίστριας είχε βαθύτατα αντιληφθεί, όντας ο ίδιος καθημερινά εκκλησιαζόμενος Χριστιανός Ορθόδοξος, που προώθησε την Αυτοκέφαλη Νεώτερη Ελληνική Εκκλησία.



Μητρόπολη Αίγινας


Στην συνέχεια, ο υπογράφων, ευχαρίστησε θερμά τον πατέρα-Εμμανουήλ, τόνισε ότι ο Μητροπολιτικός Ναός είναι το μόνο ζωντανό σήμερα, από τα Καποδιστριακά κτήρια της Αίγινας, φτιαγμένο από υλικά και κολώνες αρχαίων ναών.


Η ξενάγηση συνεχίστηκε μπροστά στο κτήριο του Κυβερνείου, όπου αναφέρθηκα στον Ι. Καποδίστρια, ως άνθρωπο-κυβέρνηση, ο οποίος από την εποχή της Ιονίου Πολιτείας είχε διατελέσει σε θέσεις αντίστοιχες, με εκείνη του Πρωθυπουργού και του Υπουργού παιδείας, μέσα στα πλαίσια της ρώσικης πολιτικής, στο Ιόνιο. Εκεί μάλιστα είχε αναπτύξει το εξαιρετικό ταλέντο του, ως διαπραγματευτής, που στην συνέχεια αναγνωρίστηκε διεθνώς. Η εμπειρία του κυβερνήτη ως στελέχους της ρωσικής διπλωματίας στην Ρωσία, εκδιώκοντας τον Ναπολέοντα και στην συνέχεια στην Ελβετία και την Ευρώπη της Παλινόρθωσης το 1814, υπήρξε υψηλότατου επιπέδου και τον έφερε σε επαφή από τα μέσα με τον ανταγωνισμό των Μεγάλων Δυνάμεων και τις ευρωπαϊκές ισορροπίες. Σε αυτό μπορούμε να προσθέσουμε την δικτύωσή του με τις μασονικές επαναστατικές και μεταρρυθμιστικές οργανώσεις, που τότε συσπείρωναν τα αστικά στοιχεία σε όλη την Ευρώπη και την Ρωσία. Ίσως, όπως είπε αυτή η δικτύωση είναι το μυστικό όπλο που του επέτρεψε να αντιμετωπίσει επιτυχώς τον μακιαβελικό Μέτερνιχ. Η γνώση της αστικής γαλλικής μεταρρύθμισης και η πολιτική πρακτική ως κρατικό στέλεχος στην Ρωσία, έδωσαν την δυνατότητα στον Καποδίστρια να λειτουργήσει ως κρατική μηχανή με εμβρυακό κράτος από αυτό το Κυβερνείο, για 22 μήνες, με ταμεία άδεια και με ελάχιστο ανθρώπινο δυναμικό. Αναπαυόταν μόνο 4 ώρες στο ίδιο κτίριο και κυβερνούσε όλες τις υπόλοιπες. Από το κτίριο αυτό κατάφερε μετά την τεράστια επιτυχία της Ναυμαχίας του Ναβαρίνου, το 1827, να προκαλέσει την άφιξη του Γαλλικού Εκστρατευτικού Σώματος στην Πελοπόννησο, να δημιουργήσει θετικό για την Ελλάδα ανταγωνισμό, που κατέληξε έμμεσα αλλά γρήγορα, στην αποχώρηση του Ιμπραήμ, με αγγλική διαμεσολάβηση. Το κτίριο έχει αναπαλαιωθεί πρόσφατα, αλλά παραμένει κλειστό, όπως και το εξαιρετικής σημασίας καποδιστριακό αρχείο, το οποίο για την ώρα φυλάσσεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους.


αριστερά Εϋνάρδειο - δεξιά Κυβερνείο


Στην συνέχεια, η ομάδα των επισκεπτών οδηγήθηκε μπροστά στο Εϋνάρδειο, το ερείπιο του οποίου βρίσκεται μπροστά στην Μητρόπολη. Ο ξεναγός τόνισε εδώ την κομβική σημασία που ο Καποδίστριας απέδιδε στην εκπαίδευση. Πράγματι το Εϋνάρδειο είναι το πρώτο δημόσιο ελληνικό σχολείο, που κατασκευάστηκε μάλιστα, με χρήματα του σπουδαίου συνεργάτη και φίλου του Κυβερνήτη, Ιωάννη Γαβριήλ Εϋνάρδου, Ελβετού τραπεζίτη και πολιτικού, προερχόμενου από την Γαλλική Επανάσταση. Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα η Αίγινα μετετράπη σε εκπαιδευτική πρωτεύουσα και η σύγχρονη λειτουργία σχολείων και εκπαιδευτικού κέντρου για δασκάλους στα διπλανά κτίρια από το Εϋνάρδειο,  όπως και οι επαγγελματικές σχολές στο Ορφανοτροφείο, ανέβασαν τον αριθμό των μαθητών πάνω από 1.500 άτομα. Ας μην ξεχνάμε ότι το αρχείο του Κεντρικού Σχολείου που λειτούργησε δίπλα στο Εϋνάρδειο για την εκπαίδευση των δασκάλων, βρέθηκε από ερευνητή στο Πειραματικό σχολείο της Αθήνας και μελετήθηκε. Σύμφωνα με το αρχείο αυτό 700 άτομα πέρασαν από την εκπαίδευση των διδασκάλων, εκ των οποίων στην συνέχεια, 12 έγιναν πανεπιστημιακοί  και κάποιες δεκάδες έως εκατοντάδες δάσκαλοι. Οι πληροφορίες αυτές μας επιτρέπουν να αντιληφθούμε την αξία των ομάδων εκπαιδευτικών που έφερε μαζί του ο Καποδίστριας, αλλά και τους σκληρούς πολιτικούς ανταγωνισμούς του. Να τονίσουμε ότι η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, είχε πολλαπλή αξία και σημασία , αφού η Ελληνική Επανάσταση πραγματοποιήθηκε σε σημαντικό ποσοστό από ελληνόφωνους αγράμματους, αλλά και αλβανόφωνους, όπως και άλλους μειονοτικούς, οι οποίοι συγκρότησαν στην συνέχεια το Νέο Ελληνικό Έθνος. Όσον αφορά τον Εϋνάρδο, αναφέρθηκε η προέλευσή του από επιχειρηματική οικογένεια της Λυόν, που είχε χάσει την περιουσία της με το επεισόδιο του Ροβεσπιέρου. Ο ίδιος συμμετείχε στην συνέχεια στην Ναπολεόντια εκστρατεία της Ιταλίας, όπου ξανακτίζει την περιουσία του ,ως μεταρρυθμιστής του φορολογικού συστήματος και τραπεζίτης.Εκεί μάλιστα,εφαρμόζει τους αστικούς νεωτερισμούς στον τραπεζικό χρηματιστικό τομέα, με την δημιουργία τραπεζών, που καταρρίπτουν το τοκογλυφικό κόστος του χρήματος. Ο νεωτερισμός αυτός του φθηνού χρήματος, αποτέλεσε βάση για την χρηματοδότηση της βιομηχανικής επανάστασης στην συνέχεια. Η Εθνική Τράπεζα είναι το τραπεζικό εργαλείο νέου τύπου, που προσέφερε ο Εϋνάρδος στην χώρα του στενού του συνεργάτη Ι.Καποδίστρια,αλλά 10 χρόνια από τον θάνατό του, ώστε να στηριχθεί η τρεκλίζουσα οικονομία του Νεώτερου Κράτους και να δημιουργηθεί ο εθνικός κουμπαράς της Ελληνικής Διασποράς.


Περπατώντας στα σοκάκια της Αίγινας, φτάσαμε στην ανατολική γωνία του Ορφανοτροφείου-Φυλακές Αίγινας. Εκεί, αναφέρθηκε η τεράστια σημασία της ταχύτατης και εντυπωσιακότατης κατασκευής, που είχε ολοκληρωθεί το 1829. Τονίστηκε ότι ο Κυβερνήτης οικοδόμησε το υπερμέγεθες κτίριο με σκοπό να δώσει στέγη και επαγγελματική εκπαίδευση στα 500 ορφανά της Ελληνικής Επανάστασης, που ζούσαν σε άθλιες συνθήκες.



Το Όραμα του Καποδίστρια για το Νεώτερο Ελληνικό Κράτος-Έθνος με αυτόν τον τρόπο πραγματώθηκε. Σήμερα ακόμα, μας συγκινεί ο όγκος και η κομψότητα του κτίσματος, που μέσα σε αυτό λειτουργούσαν πολλών ειδών επαγγελματικές σχολές, τεχνικά επαγγέλματα, όπως ξυλουργική, υποδηματοποιεία κ.ά. και μπροστά στο οποίο, λειτουργούσε ακόμη και αγροτική σχολή, η οποία συμπεριελάμβανε βοτανικό κήπο και έφτανε μέχρι την θάλασσα. Ο Καποδίστριας προτιμούσε και πρότεινε κατά προτεραιότητα ως εκπαιδευτήρια, σχολεία, αλλά και επαγγελματικές σχολές,και όχι πανεπιστήμια, με στόχο την διαμόρφωση μικροαστικών και μεσοαστικών κοινωνικών στρωμάτων, ώστε να επιτευχθεί η μετάβαση από την αγροτική-μεσαιωνική-οθωμανική κοινωνία, που κυριαρχούσε τότε στις περιοχές μας, προς μία μεταρρυθμισμένη κοινωνία αστικού τύπου, εγγράμματη και επιχειρησιακά και επαγγελματικά δραστήρια. Τον κοινωνικό αυτόν σχεδιασμό, εμπνευσμένο από την Γαλλική Επανάσταση, κλήθηκε να χρηματοδοτήσει ο τομέας εμπορικής και επαγγελματικής πίστης της Ε.Τ.Ε. μία δεκαετία αργότερα. Ακόμα και σήμερα οι 700.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις που διεσώθησαν της κρίσης, έχουν την ρίζα της παρουσίας τους σε αυτόν τον σχεδιασμό.

Το κτίριο του Ορφανοτροφείου, χρησιμοποιήθηκε ως φυλακές, από το 1880-1984 και πέρασε από διάφορες χρήσεις, με τελευταία εκείνη του Ε.Κ.Π.Α.Ζ., πριν μετατραπεί σε γιαπί από το 2006,με προοπτική την άμεση παραχώρηση μέρους του κτιρίου στον Δήμο Αίγινας. Ας μην ξεχνάμε ότι η αρχαιολόγος και πρώην διευθύντρια του Μουσείου Ακρόπολης Ε. Τουλούπα, είχε καταφέρει να εντάξει τη ανοικοδόμηση και συντήρηση του κτιρίου , ως Διαχρονικό μουσείο της Αίγινας. Ο αείμνηστος  καθηγητής Π.Πετρίδης είχε διαμορφώσει στις αρχές του 2000 πρόταση για την ανάπτυξη στο κτίριο Κέντρου Διεθνών Σπουδών. Τα τελευταία 14 χρόνια όλοι οι δήμαρχοι της Αίγινας υποστήριξαν θερμά την υπόθεση του Ορφανοτροφείου στα πλαίσια της αναγνώρισης της Αίγινας, ως Πρώτης Πρωτεύουσας του Νεώτερου Ελληνικού Κράτους.



Ημερ. δημοσίευσης: 19-09-2019

Κατηγορία(ες): ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ, ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ->ΞΕΝΑΓΗΣΕΙΣ

Tags: Καποδιστριακά, ξενάγηση