του Ηλία Κανέλλη
Επάνω, η πιο πολυσυζητημένη φωτογραφία το τελευταίο διάστημα στην Ελλάδα της κρίσης, που ετοιμάζεται να υποδεχθεί τα πιο ζόρικα Χριστούγεννα της μεταπολιτευτικής περιόδου. Είναι του φωτογράφου Κώστα Μπαλάφα, ο οποίος φωτογράφισε πολλές και χρήσιμες όψεις της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Οι εικόνες αναφοράς που έχει αφήσει αφορούν κυρίως τον εμφύλιο στα βουνά της Ηπείρου και της Θεσσαλίας. Τα μεταγενέστερα χρόνια συνέχιζε να φωτογραφίζει όψεις της ζωής στην ελληνική επαρχία σε άσπρο – μαύρο, χρησιμοποιώντας πλέον πιο πολύ κώδικες ηθογραφικούς. Πολλές φωτογραφίες του έχουν κυκλοφορήσει σε λευκώματα από τις Εκδόσεις Ποταμός. Λίγο πριν πεθάνει, όλο το αρχείο του δωρήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη, αναμένοντας καταλογογράφηση και τη μελλοντική ανάδειξη.
Η φωτογραφία πάντως που εδώ και μερικές ημέρες αναπαράγεται στο Διαδίκτυο, είναι από την εορταστική περίοδο του 1960, τραβήχτηκε με έγχρωμο φιλμ και τυπώθηκε σε έγχρωμο φωτογραφικό χαρτί. Δείχνει την Αθήνα στολισμένη χριστουγεννιάτικα. Είναι μια λήψη από κτίριο στα Χαυτεία, στην αρχή της οδού Σταδίου, λίγο πάνω από την Πλατεία Ομονοίας. Ο δρόμος, κατάφωτος από την εορταστική διακόσμηση και τα φώτα. Στο φανάρι, στο ύψος της Αιόλου, έχουν σταματήσει τα αυτοκίνητα, το γυαλιστερό νίκελ της λαμαρίνας τους δίνει την αίσθηση της πολυτέλειας που εκπροσωπούσε εκείνη την εποχή η κατοχή ιδιωτικής χρήσης αυτοκινήτου. Οι πεζοί έχουν περάσει κιόλας απέναντι, από τη διάβαση, ενώ μπροστά έχει στρίψει ένα τρόλεϊ.
Η Σταδίου τότε ήταν στην καρδιά του εμπορικού κέντρου της πόλης, γι’ αυτό άλλωστε τα πεζοδρόμια ήταν γεμάτα κόσμο. Τα φώτα είναι πολλά, είναι και λαμπερά. Και η εικόνα της πόλης είναι η εικόνα μιας τυπικής δυτικής μεγαλούπολης – ενός κεντρικού δρόμου της που χάρη στο εμπόριο συγκεντρώνει πλήθος από ανθρώπινες δραστηριότητες.
Η εικόνα αυτή του Κώστα Μπαλάφα δικαίως τροφοδοτεί σήμερα ένα κύμα νοσταλγίας και, μοιραία, καλεί σε αναπόφευκτες συγκρίσεις. Ιδίως, αν αντιπαραβάλει κάποιος μια σημερινή φωτογραφία, τραβηγμένη τη γιορτινή περίοδο του 2012, δηλαδή την περίοδο που διανύουμε, από το ίδιο κτίριο, με περίπου την ίδια γωνία λήψης.
Από το μακρινό 1960 έως σήμερα, ελάχιστα πράγματα είναι ίδια. Ο δρόμος. Η διάβαση πεζών. Το περίπτερο. Τα κτίρια κάτω από την Αιόλου – μάλιστα, το κτίριο στον αριθμό 59, πλάι στο περίπτερο, που στεγάζει μεγάλη εμπορική επιχείρηση, σώζεται σε καλύτερη κατάσταση σήμερα.
Πάνω από την Αιόλου χάσκει ένα κενό – το κτίριο που φιλοξενεί το κατάστημα του Σωτ. Α. Παπαποστόλου, μετέπειτα κτίριο της εμπορικής φίρμας Κατράντζος, κατέρρευσε μια άλλη εορταστική περίοδο, στις 19 Δεκεμβρίου 1980, έπειτα από μεγάλη και ακόμα ανεξιχνίαστη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε το ίδιο βράδυ με την πυρκαγιά που κατέκαψε το πολυκατάστημα Μινιόν, λίγα τετράγωνα παρακάτω, στην Πατησίων.
Η παρακμή της Σταδίου είναι αποτέλεσμα πολλών ακόμα συνεργειών: η υποβάθμιση της Πλατείας Ομονοίας, η ανάδειξή της σε κέντρο διακίνησης ναρκωτικών, η αποτυχία των διαδοχικών αναπλάσεων, η καθιέρωση του δρόμου ως σχεδόν υποχρεωτικής διαδρομής κάθε πορείας που παραλύει συστηματικά την κίνηση των αυτοκινήτων και οι καταστροφές που υπέστη τα τελευταία χρόνια, αρχικά με τον εμπρησμό της Μαρφίν, το 2010, και με τους εμπρησμούς πολλών ακόμα ιστορικών κτιρίων τον περασμένο Φεβρουάριο. Η οικονομική κρίση συνέβαλε και αυτή στην παρακμή αφού υποχρέωσε δεκάδες μαγαζιά να κατεβάσουν ρολά.
Πηγή: Τα Νέα
