Το ραντεβού είναι στα καφενεία της παραλίας, Πέμπτη βράδυ, παραμονή της Παναγίας, ώστε να δούμε και την περιφορά της εικόνας όταν θα έφτανε η ώρα της ετήσιας λιτανείας. Η Φλώρα Αλυφαντή έρχεται κατευθείαν από τον πανηγυρικό εσπερινό στη Μητρόπολη, γεμάτη εικόνες κι ακούσματα.
“Έχει πλημμυρίσει συγκίνηση η ψυχή μου. Αυτός ο Στέλιος ο Κρητικός – να είναι καλά – τι ψάλτης, βρε παιδί μου! Τι άνθρωπος! Του χρωστάμε πολλά τόσα χρόνια – ένας σπουδαίος ψάλτης είναι το πιο σημαντικό για μας που πηγαίνουμε στην εκκλησία να νιώσουμε κατάνυξη.”
Περιποιημένη, με τα κατάλευκα ρούχα της, προφανώς για να τιμήσει την Παναγία στην οποία βαθιά πιστεύει, αυτή η γυναίκα με το αστείρευτο έργο και την αδάμαστη ενεργητικότητα σε πείθει για τις αλήθειες της, σε βαθμό που να ξανασκεφτείς πολλά πράγματα και για σένα τον ίδιο από την αρχή. Ωστόσο, είναι η πρώτη φορά στα χρόνια της γνωριμίας μας που την βλέπω σκοτισμένη, καταπονημένη από τη σημερινή κατάσταση του νησιού, μα κι όλης της Ελλάδας.
Το γιατί και το πώς ξεδιπλώνεται στη διάρκεια της κουβέντας.
“Πώς σου φαίνεται η Αίγινα φέτος;”
“Η Αίγινα δε μας φταίει, όμορφη όπως πάντα είναι, κι έχουμε και μεγάλη προβολή, είδες το σποτάκι στη ΝΕΡΙΤ, Διακοπές στην Αίγινα; Κι άλλα πολλά δημοσιεύματα, όμως αυτό με τα σκουπίδια, πού θα φτάσει; Βγαίνω από το σπίτι μου, πάω να περπατήσω 10 μέτρα, και με παίρνει από τη μύτη η μυρωδιά, ντρέπομαι, ειλικρινά το λέω. Έχω μια φίλη και γειτόνισσα, δημοσιογράφο από τις Βρυξέλλες, κι έρχεται τα καλοκαίρια. Το πιστεύεις πως της σύστησαν να κάνει εμβόλιο πριν ταξιδέψει στην Ελλάδα, όπως κάνουν για όσους ταξιδεύουν στην Ινδία, ή δεν ξέρω πού; Τι κατάντια είν’ αυτή; Πώς τα καταφέραμε έτσι; Μια μέρα είχαμε ανέβει, με τους συλλόγους που κινητοποιούνται για τα σκουπίδια, στο σταθμό μεταφόρτωσης στη Σκοτεινή, και πιάστηκε η καρδιά μου. Ούτε νεκροταφείο οχημάτων να ήταν. Εγκαταλελειμμένα, τα σκουπιδιάρικα, ο μεγάλος κλαδοτεμαχιστής, όλα άχρηστα και παροπλισμένα – το συνεργείο του δήμου τι κάνει τόσα χρόνια; Σου έρχεται μια απογοήτευση. Είχαν πάει φίλοι στον Πόρο τις προάλλες και μας έλεγαν ότι Κυριακή μεσημέρι περνούσε το απορριμματοφόρο από το λιμάνι και μάζευε το τελευταίο σκουπιδάκι, ούτε γόπα δεν υπήρχε. Και κοίτα εδώ.”
Δεν κοιτάω. Γνωστό το θέαμα. Αποτσίγαρα, χαρτοπετσέτες, μια εικόνα εγκατάλειψης, καφάσια παρατημένα, ακόμα και μπροστά στα μαγαζιά, τα βράδια κούτες σ’ όλο το μήκος της Σπ. Ρόδη, έξω από την πίσω πόρτα σούπερ-μάρκετ και ταβερνείων. Στις γωνιές των δρόμων, ντάνες τα χαρτόκουτα, οι σακκούλες οι πλαστικές. Πραγματικά σου έρχεται μια απογοήτευση.
“Έχεις περάσει κι άλλες φορές δύσκολα χρόνια στη ζωή σου. Για παράδειγμα, και στα νιάτα σου ήταν η Ελλάδα μια χώρα φτωχή. Ποια η αντιστοιχία με σήμερα;”
“Δεν υπάρχει σύγκριση. Σήμερα είναι τραγική η κατάσταση. Τότε έπαιρνες τα πόδια σου, το γαϊδούρι σου, και πήγαινες ξένοιαστος. Δεν είχαμε νταβάνια, δε χρωστούσαμε. Τώρα σε παίρνει η εταιρεία κάθε μέρα και σου λέει βάλε αύριο 100 γιατί θα σου κάνω τούτο ή το άλλο, θα σου πάρω το σπίτι. Πώς να κοιμηθείς; Κουβαλάς συνέχεια ένα βάρος. Κι ο κόσμος, σα να έχει χάσει το κουράγιο του. Δεν αντιδρούμε. Εξαγγέλλουν διάφορες αποφάσεις, άνθρωποι που καλοπληρώνονται στο πόστο τους, κι όταν αποδεικνύονται πια εντελώς άστοχες τις παίρνουν πίσω και σου λένε “λάθος, θα τα ξαναδούμε από την αρχή”, αλλά εσένα τη ζημιά σου την έχουν κάνει. Εγώ προσωπικά είχα 900 ευρώ σύνταξη, και σήμερα έχει φτάσει 493, τα βγάζεις πέρα αν έχεις κι υποχρεώσεις; Ήμασταν νοικοκυραίοι και καταντήσαμε να μας λείπουν τα καθημερινά. Το ίδιο είναι όπως και η κατάσταση του νησιού. Αλλά τη νοικοκυροσύνη που είχαμε, και σε προσωπικό επίπεδο και σαν κοινωνία, δε μας τη χάρισε κανείς, τη δουλέψαμε μια ζωή.
Κι από την άλλη λες – μα μόνο εγώ υποφέρω; Οι άλλοι δεν έχουν πρόβλημα, να ξεσηκωθούμε όλοι μαζί, να το αντιμετωπίσουμε;”
“Περιμένεις καλύτερες μέρες από τη νέα δημοτική αρχή;”
“Ελπίζω, τι να σου πω… θα δούμε…. Αλλά το πρώτο είναι να καταλάβει ο Δημήτρης ο Μούρτζης και τα στελέχη του συνδυασμού του ότι χωρίς συνεργασία δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Δε χωράει πια το “αυτό αποφάσισα, πάει και τελείωσε”. Να αξιοποιήσει όλους τους χρήσιμους ανθρώπους στο νησί: ο Ζαμπέλης, ο Φίλιππας ο Τζίτζης, έχουν κάνει πολλά και σημαντικά για τον αθλητισμό, το ίδιο ο Στάθης ο Νικολούζος. Κι είναι εξαιρετικά σημαντικό να στρέψουμε τα νέα παιδιά στην άθληση. Όπως είναι σημαντικό να τα στρέψεις και στις δραστηριότητες που προσφέρουν στους νέους και τα παιδιά οι διάφοροι πολιτιστικοί σύλλογοι του νησιού. Τους δίνεις μια διέξοδο από την αδράνεια, την έλλειψη ελπίδας, τα αδιέξοδα που αντιμετωπίζουν καθημερινά, κι όλοι ξέρουμε πού μπορεί να οδηγήσουν όλ’ αυτά.”
“Προσωπικά εσύ, θ’ ανταποκρινόσουν σ’ ένα τέτοιο κάλεσμα, αναλαμβάνοντας την ΚΕΔΑ, για παράδειγμα, που για πολλούς δε θα μπορούσε να περάσει σε καλύτερα χέρια από τα δικά σου, με εχέγγυο την πείρα σου και την πολυετή προσφορά σου στα κοινά;”
“Με μεγάλη χαρά, κι όχι σαν πρόεδρος σώνει και καλά, τα προεδριλίκια δε με ενδιαφέρουν, απ’ όποιο πόστο με καλούσαν. Το αγαπάω το νησί, το πονάω, θέλω να προσφέρω ό,τι περνάει από το χέρι μου για να σταθούμε ξανά στα πόδια μας. Ούτε η προσωπική προβολή είναι το θέμα, ούτε τίποτα.”
“Για το φετινό Φεστιβάλ Φιστικιού ποιες είναι οι προβλέψεις σου;”
“Καταρχήν για να κλείσουμε μια κουβέντα που έχει αρχίσει ενώ δε θα έπρεπε, ότι μπορεί δηλαδή και να μη γίνει το Φεστιβάλ, το Φεστιβάλ θα γίνει, και θα πάει και καλά, γιατί πρέπει να πάει καλά. Θα βοηθήσουμε όλοι όσο μπορούμε γι αυτό. Η κοπέλα που το ανέλαβε, η Μαίρη Κουκούλη σε βεβαιώνω ότι κάνει ό,τι μπορεί. Βέβαια, είναι δύσκολη εποχή, βρισκόμαστε σ’ ένα μεταίχμιο, αλλάζουν και ο Δήμος και η Περιφέρεια χέρια την 1η Σεπτέμβρη, όποια συμφωνία κι αν κάνεις είναι μετέωρη. Ένα δυσάρεστο, για παράδειγμα, είναι ότι μάλλον ματαιώθηκε η κεντρική συναυλία, χορηγία της Περιφέρειας. Αλλά η γαστρονομία που ήταν επίσης στον αέρα τις τελευταίες μέρες τελικά θα γίνει όπως κάθε χρόνο. Επίσης βοηθάνε πολύ οι νέοι δημοτικοί σύμβουλοι σε ό,τι χρειαστεί. Ο Σκαλτσιώτης κι ο Γεννίτσαρης έχουν δραστηριοποιηθεί και τρέχουν για χορηγίες.”
“Από την άλλη φαίνεται πως υπάρχει ένα έλλειμμα επικοινωνίας ανάμεσα στις ομάδες και την πρόεδρο, οι χορηγίες που λες είναι ακόμα στον αέρα, κι ένα πρόγραμμα που κυκλοφόρησε στην οργανωτική επιτροπή σαν μπούσουλας κρίνεται ως εξαιρετικά αδύναμο τουλάχιστο για τα μέτρα των φεστιβάλ που ζήσαμε στο παρελθόν. Γιατί το όραμα των ανθρώπων που το ξεκίνησαν δεν είχε καμία σχέση με την προβολή, επαναλαμβανόμενα μάλιστα, μιας ηλεκτρονικής εφαρμογής για κινητά, όπως προβλέπει το πρόχειρο πρόγραμμα που έχουμε στα χέρια μας. Όλα αυτά μάλλον προοιωνίζουν υποβάθμιση του θεσμού, εφόσον πράγματι υλοποιηθεί όπως διαβεβαιώνεις το φεστιβάλ. Κι ο λαός λέει πως ό,τι βάλεις στο τσουκάλι θα φας.”
“Για μένα είναι η στιγμή που οι γκρίνιες περισσεύουν. Ας βάλουμε όλοι όση αγάπη και συμμετοχή μπορούμε να γίνει το καλύτερο, γιατί το αποτέλεσμα μας αφορά όλους το ίδιο. Προσωπικά, έβαλα τον εαυτό μου από την πρώτη στιγμή στη διάθεση της προέδρου, και άφησα σ’ εκείνη την πρωτοβουλία να χρησιμοποιήσει την πείρα και τις σχέσεις μου όπως νόμιζε. Είμαι στην επιτροπή, ως συμβουλος, και θα κάνω μέχρι τέλους ό,τι μπορώ, εφόσον μου δίνεται η δυνατότητα. Αλλά αν θες τη γνώμη μου, πολύ σημαντικό είναι να πάρει τη διάσταση που του αξίζει ο Σύλλογος Φίλων του Φεστιβάλ, που ιδρύθηκε κυρίως με πρωτοβουλια του Κώστα Ντρη και του Σταύρου Πανταβού, και στον οποίο είμαι κι εγώ μέλος. Το αποτέλεσμα θα είναι να αυτονομηθεί η διοργάνωση και από την ΚΕΔΑ και από τον Δήμο.
Δες το στην περίπτωση του Συλλόγου Φίλων του Λαογραφικού, που κρατάει όλο το Λαογραφικό Μουσείο και τις εκδηλώσεις του επάνω του δεκαετίες τώρα, με πολύ σημαντικό αποτέλεσμα. Ή στο Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής, της Ντόρας Μπακοπούλου: τι συναυλίες κάνουν 9 χρόνια και με πόση επιτυχία. Κι η κλασσική μουσική είναι δύσκολο είδος, θέλει αγώνα για να καθιερώσεις έναν τέτοιο θεσμό, με διεθνή προβολή μάλιστα. Ε, δε θα τα κατάφερναν χωρίς τον δικό τους Σύλλογο Φίλων, χωρίς ιδιώτες που να τρέχουν όλο το χρόνο για την υλοποίηση τόσων καλλιτεχνικών γεγονότων. Αν ήταν στα χέρια του Δήμου ή της ΚΕΔΑ, κατά τη γνώμη μου, ειδικά σήμερα με τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, και το Διεθνές Μουσικό Φεστιβάλ και το Λαογραφικό Μουσείο θα είχαν υποβαθμιστεί.”
Η κουβέντα ίσως κρατούσε επ’ άπειρο, αλλά εκείνη τη στιγμή βλέπουμε να πλησιάζει η λιτανεία της περιφοράς της Παναγίας, κι η Φλώρα σηκώνεται όρθια, με σεβασμό:
“Ξέρεις; ” μου ψιθυρίζει, κάνοντας τον σταυρό της, “κάθε πρωί που κατεβαίνω τις σκάλες, λέω – Καλημέρα, Παναγιά μου. Σαν ευχαριστώ της το λέω, που ζω, που είμαι ακόμα όρθια. Βοήθησέ μας, δος μας φώτιση, κουράγιο κι αγάπη, να σταθούμε ξανά όπως πρέπει. Είναι η μάνα μας, το στήριγμά μας, υπάρχει πιο σπουδαίο πράγμα απ’ αυτό;”
Λένε ότι η πίστη του ανθρώπου έχει κάνει θαύματα σ’ όλη του τη δύσκολη διαδρομή. Γιατί όχι και τώρα;
Βικτώρια Τράπαλη
