Με διάταγμα του βασιλέως Παύλου, στις 2 Σεπτεμβρίου 1950, δημοσιεύεται στην «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος» (αρ. φ.196/ τευχ.1) και τίθενται σε ισχύ η νέα ονομασία της Χαλασμένης.
«Ο συνοικισμός και η Κοινότης Χαλασμένης, εν τη Επαρχία Αιγίνης και τω Νομώ Αττικής, μετονομάζεται συνοικισμός και «Κοινότης Κυψέλης».
Ως τα 1880 περίπου, το χωριό ονομαζόταν «Μαρνάς». Στα τέλη του 19ου αιώνα, ξεκινά το χτίσιμο της εκκλησίας του χωριού -εκεί όπου σήμερα βρίσκεται το συνεργείο αυτοκινήτων στη λεωφόρο Αίγινας- Κυψέλης- με τον ναό να αφιερώνεται στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Ενώ οι εργασίες της ανοικοδόμησης έχουν προχωρήσει, εν μία νυκτί η σκεπή του ναού καταρρέει. Οι εργασίες σταματούν και το απρόσμενο γεγονός ερμηνεύεται ως θεϊκό σημάδι: «Η Παναγιά δεν επιθυμεί να χτιστεί εκεί ο ναός της». Από τότε στην περιοχή επικρατεί η τοπωνυμία «Χαλασμένη Εκκλησία», που με το πέρας του χρόνου κυριαρχεί ως «Χαλασμένη». Στη λαογραφική μελέτη «Αιγινητών Ήθη και Έθιμα» ο Ιωάννης Επ. Μάντζαρης δίνει ακόμη μία ερμηνεία για την προέλευση της ονομασίας του χωριού• ο συγγραφέας σημειώνει ότι η ονομασία «Χαλασμένη» πηγάζει από τα πανηγύρια των σφουγγαράδων, οι οποίοι όταν επέστρεφαν από τα πολύμηνα και μακρινά ταξίδια τους στο χωριό, πανηγύριζαν και γλεντούσαν, «χαλούσαν» τον κόσμο.
Στα τέλη του 1949, ο τότε γραμματέας της Κοινότητας Χαλασμένης, Μήτσος Θ. Λορέντζος ή Μητσάκης, καταθέτει στο Κοινοτικό Συμβούλιο την ιδέα της μετονομασίας του συνοικισμού. Το χωριό, έχοντας 146 μαθητές στο τετρατάξιο Δημοτικό Σχολείο, ένα νέο Διδακτήριο του 1938 «εκ των τελειοτέρων της Ελλάδος, εκπληροί όλους τους απαραίτητους όρους της υγιεινής», κι έχοντας βγει από την κατοχή με τριακόσιους εξ υποσιτισμού θανάτους, αναζητά μια νέα ευοίωνη ονομασία. Για λίγο καιρό οι ενδιαφερόμενοι πολίτες ταχυδρομούν και καταθέτουν σε φακέλους τη γνώμη τους, «… οι συγχωριανοί μας βασανίζουν το μυαλό τους για να βρούνε κάτι καλό για τον τόπο τους μια και δεν έχουν χρήματα να ξοδέψουν για να τον κάνουν πιο όμορφο», γράφει ο «Κήρυξ της Αίγινας» τον Οκτώβριο του 1949.
Ένα μήνα αργότερα (τεύχος 35/ Νοέμβριος 1949), στο ίδιο ιστορικό περιοδικό, ο Μήτσος Λορέντζος γράφει:
Γύρω από την ονομασία του χωριού μας
ΚΥΨΕΛΗ
Όνομα που συμβολίζει φιλεργία, φιλοπονία, φιλονομία, ακούραστη μέριμνα, καλαισθησία, απόδοσι εις το θεϊκό νέκταρ που μέσα εις την ευλογημένη υπό του Παναγάθου Θεού Κυψέλη παρασκευάζεται. Έχει όλα τα φυσικά και επίκτητα πλεονεκτήματα να πάρη τη θέσι του απογοητευτικού και κακόηχου ονόματος «Χαλασμένη».
Η μετονομασία του γραφικού χωριού μας πρέπει να συνδυάζεται με την δράσι του εργατικού σμήνους των κατοίκων της που φρόντισαν δια της εντίμου προσπαθείας των, ως μιά ευλογημένη οικογένεια να στολίσουν το χωριό με ότι χρήσιμο, ωφέλιμο και ωραίο.
Με συγχρονισμένη εκκλησία, ανωτέρα πνευματική Κυψέλη στη μέση του χωριού παράλληλα τη διαφωτιστική Κυψέλη το Σχολειό, και κατά μικρά διαστήματα σπαρμένες μέσα στις πρασινάδες των αμπελιών και το χρυσαφί των σταριών ξεπροβάλουν οι Κυψέλες των οικογενειών, που κάθε οικογενειάρχης επί σειράν ετών με ακούραστη θέλησι και με τον τίμιο ιδρώτα του οικογενειακού προστάτη κατόρθωσε να έχη την ιδιαιτέραν αυτού οικογενειακή Κυψέλη.
Μιά Παραδεισένια πινελιά αποτελεί το ωραίο χωριό μας από πάσης πλευράς νέες ώμορφες συχνά παρουσιάζονται, και ο πιο πεζός παρατηρητής, με επιβεβλημένη ψυχική ανάτασι θα ψυθιρήση: ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΚΥΨΕΛΗ.
Από τη δεύτερη ημέρα του Σεπτέμβρη, το 1950, το Βασιλικό Διάταγμα ορίζει τη νέα ονομασία «Κυψέλη», η οποία και τίθενται σε ισχύ για κάθε επίσημο έγγραφο της κοινότητας. Σήμερα το χωριό με τη πολυσύχναστη και εμβληματική εκκλησία του, το Πνευματικό Κέντρο και τις κοινωφελείς δράσεις του, αποτελεί την πολυπληθέστερη δημοτική κοινότητα της Αίγινας, αριθμώντας 2.124 κατοίκους (απογραφή 2011). Η προσφώνηση «Χαλασμένη», όμως, εξήντα τέσσερα χρόνια μετά τη μετονομασία, επιβιώνει στις καθημερινές συζητήσεις των Αιγινητών.
Τόνια Ζαραβέλα
