Από τον Γιάννη Τζεβελέκο
Πολλοί προσπάθησαν να δώσουν τον ορισμό του Χιούμορ. Πράγμα δύσκολο μιας και το Χιούμορ είναι πολλών ειδών και δεν μπαίνει σε καλούπι.
Θα προσπαθήσω να δώσω και τον δικό μου ορισμό, έστω και περιφραστικά.
Το Χιούμορ είναι σαν το χορό.
Όχι όμως σαν τον μοναχικό χορό. Έτσι, δεν μπορεί να είναι ζεϊμπέκικο. Δεν είναι μέσον αυτοπροβολής, ούτε τρόπος υποβάθμισης της χορευτικής ή άλλης ικανότητας των υπολοίπων. Άσε που έχεις τον κίνδυνο να παραπατήσεις ή να γλιστρήσεις στα σπασμένα και να γίνεις ρεζίλι.
Το Χιούμορ είναι Ταγκό. Χρειάζονται δυό μέρη με την ίδια αίσθηση του ρυθμού. Ίδιο πνευματικό επίπεδο. Ίδια χνώτα. Να αντιλαμβάνεται ο ένας τον άλλον σε κάθε κίνηση, σε κάθε λόγο και να ανταποκρίνεται με καλή διάθεση. Να είναι έτοιμος να χαρεί το τσικ του τσικ και τα μισόλογα στο αυτί. Και αν φάει την χυλόπιτα, να πει …αστεία το είπα. Να δείξει στον παρτενέρ του την ευχαρίστησή του για την ακροβατική φιγούρα και να μη δείξει δυσαρέσκεια αν της πατήσει το νύχι ή κατέβει το χέρι λίγο ή περισσότερο κάτω από τη μέση. Δηλαδή να είναι σε θέση να φχαριστηθούνε τον χορό τους, χωρίς να έχουν αμολήσει το ζουνάρι και χωρίς σύμπλεγμα ριξίματος.
Το Χιούμορ είναι Μπάλος. Να ζωντανεύεις την πίστα. Να γελάς με αστεία που διαβάζονται στα μάτια, μιάς και το λαχάνιασμα από το χοροπηδητό δεν αφήνει τη φωνή να βγει και αν βγει δεν θα ακουστεί από τους ζουρνάδες και τα ούτια.
Το Χιούμορ είναι Τσάμικο. Να κάνεις τα τσαλιμάκια σου χωρίς να υποτιμάς το ρόλο και την αξιοσύνη της υπόλοιπης παρέας που σε κρατάει. Και να παραδίδεις τη θέση του κορυφαίου στον επόμενο, όντας όλοι ίσοι στην πρωτιά.Να στέκουν όλοι τους στον τόπο όταν κλαρίνο συνοδεύει τον πρώτο στο ρεσιτάλ του. Οπως ακριβώς χτυπάει σιωπητήριο όταν ο χαρισματικός χιουμορίστας της παρέας πετάει την ατάκα του, περιμένοντας ο καθένας τη σειρά του. Και να βαθμολογείσαι με το πόσο γέλιο χάρισες ή πόσα χαρτονομίσματα κόλλησαν στο κούτελο του οργανοπαίχτη.
Το Χιούμορ είναι ο Χορός της Κωμωδίας του Αρχαίου Θεάτρου. Είναι ο Αριστοφάνης, ο Ηλιόπουλος, ο Μποστ. Η Ελλάδα είναι η πατρίδα του. Ακόμα και το όνομά του είναι ελληνικό. Είναι οι «Χυμοί» της θεωρίας του Ιπποκράτη «περί των χυμών του σώματος» (χολή, φλέγμα, μέλαινα χολή, αίμα), που ρυθμίζουν τόσο την υγεία όσο και την διάθεση του ανθρώπου.
Όπως και οι χοροί μπορεί να διακριθούν σε ρομαντικούς, ρυθμικούς, ζωηρούς, τελετουργικούς, πιπεράτους κτλ, έτσι και το Χιούμορ μπορεί να είναι καυστικό, σουρεαλιστικό, μαύρο. Υπάρχει βέβαια και το πολύ παρεξηγημένο είδος, ο «αυτοσαρκασμός». Πολλοί νομίζουν ότι είναι το μοναδικό επιτρεπόμενο Χιούμορ. Λάθος. Γιατί τότε το Χιούμορ θα είχε αυτοκτονικές τάσεις και τίποτε δεν θα το έσωζε. Ευτυχώς, για το Χιούμορ και για μας, το χιούμορ είναι σαν το ζάρι. Άμα πέσει, όλο και κάπου θα κάτσει. Μην περιμένετε πάντα εξάρες. Και τα ντόρτια καλά είναι. Για να μην πάψουν να κυκλοφορούν οι «χυμοί» του Ιπποκράτη για να είμαστε υγιείς και ευδιάθετοι.
Τα παραπάνω ωχριούν μπροστά σε όσα επώνυμοι έχουν πει ή έχουν γράψει για το χιούμορ και πώς το αντιλαμβάνονται:
Εάν το αστείο κρύβεται πίσω από το σοβαρό, αυτό είναι ειρωνεία, αν το σοβαρό κρύβεται πίσω από το αστείο αυτό είναι Χιούμορ. (Αρθούρος Σοπενχάουερ)
Οι δυσκολίες της ζωής αντιμετωπίζονται συνήθως με τρεις τρόπους: την ελπίδα, το όνειρο και το χιούμορ ( Ιμμάνουελ Καντ).
Το Χιούμορ δεν είναι παρά ένας παράξενος τρόπος να λες σοβαρά πράγματα. ( Πήτερ Ουστίνοφ).
Το χιούμορ είναι το σωσίβιο στην τρικυμία της ζωής. (Μπερναρ Σω).
Στην αρχή ο γιατρός μου είπε τα καλά νέα: Θα έδιναν το όνομά μου σε μια καινούργια ασθένεια. (Στιβ Μάρτιν)
Σε συμβουλεύω να παντρευτείς. Αν βρεις μια καλή γυναίκα θα είσαι ευτυχής. Αν όχι, θα γίνεις φιλόσοφος. (Σωκράτης)
Αν πας στον κινηματογράφο με έναν τυφλό, φρόντισε η ταινία να είναι βουβή. (Μπάστερ Κήτον).
Αστειεύθητι μόνον ίσοις σου. ( Βίων ο Βαρυσθενίτης).
Το αστείο είναι κάτι πολύ σοβαρό. (Ουίνστον Τσώρτσιλ).
Θα τελειώσω με το μότο του Κώστα Μητρόπουλου, όπως μου το θυμίζει κάθε Σάββατο:
«Αν δεν μπορείς να δεις την αστεία πλευρά των γεγονότων τότε δεν έχεις καταλάβει τίποτα»
