Πριν αφήσει τον μάταιο τούτο κόσμο φρόντισε να κληροδοτήσει στην ανθρωπότητα ένα μυθικό και στοιχειωμένο βιβλίο: τον “Οδυσσέα” (Ulysses). Το οποίο από το 1922 που πρωτοκυκλοφόρησε στο Παρίσι και μέχρι σήμερα, συνεχίζει να βρίσκεται στο επίκεντρο του διεθνούς λογοτεχνικού ενδιαφέροντος.
O “Οδυσσέας” συνεχίζει να παραμένει μοντέρνος και αξεπέραστος μέσα στο χρόνο επαληθεύοντας διαρκώς αυτό που με διορατικό και προφητικό τρόπο είχε διατυπώσει εξ’ αρχής για το έργο αυτό, στη μελέτη του (Ulysses, Order and Myth, 1923) ο μεγάλος ποιητής T. S. Eliot: «Πρόκειται για βιβλίο στο οποίο όλοι χρωστάμε και από το οποίο κανένας μας δεν μπορεί να ξεφύγει». Και πολλοί μεγάλοι συγγραφείς μεταξύ των οποίων η Βιρτζίνια Γουλφ, ο Γουίλιαμ Φώκνερ, ο Χέρμαν Μπροχ, ο Βλαντιμίρ Ναμπόκωφ και ο Άλφρεντ Ντέμπλιν(στο «Μπέρλιν Αλεξάντερπλατς» υπάρχει έντονη μια πνοή …Οδυσσέα!), θεωρείται ότι έχουν επηρεαστεί στη γραφή τους από αυτό το βιβλίο.
Καθότι ο ιδιοφυής δημιουργός του, στα τέσσερα όλα κι’ όλα έργα του που εξέδωσε, φρόντισε να ακολουθήσει μια μεθοδευμένη κλιμάκωση της τεχνικής του και να πείσει για το ταλέντο του, κάτι που συμβαίνει και με πρωτοπόρους δημιουργούς στη ζωγραφική και γι’ αυτό τον συγκρίνουν με το Πικάσο που στην αρχή δημιούργησε κλασσικά έργα υψηλής τελειότητας και μετά σιγά-σιγά πέρασε σε έναν μοναδικό και ανεπανάληπτο μοντερνισμό.
Εκεί γνώρισε τη Sylvia Beach, μια αμερικανίδα βιβλιοπώλη και θαυμάστρια η οποία αποφάσισε να εκδώσει τον Οδυσσέα. Το βιβλίο εκδόθηκε τελικά το 1922 και είχε απρόσμενα μεγάλη εμπορική επιτυχία με διαδοχικές εκδόσεις και μεταφράσεις του έργου σε όλο τον κόσμο. Από τότε ξεκίνησε η φιλολογία και οι αναλύσεις για τον Οδυσσέα ο οποίος απέκτησε φανατικούς οπαδούς αλλά και αρκετούς επικριτές.
Αξίζει να σημειωθεί η επιμονή του συγγραφέα κατά την πρώτη έκδοση του βιβλίου, ώστε το εξώφυλλο του βιβλίου να έχει το ίδιο μπλε χρώμα με αυτό της ελληνικής σημαίας. Για το λόγο αυτό ο τυπογράφος που ανέλαβε το βιβλίο (Maurice Darantiere) ταξίδεψε μέχρι τη Γερμανία προκειμένου να εντοπίσει το κατάλληλο χαρτί.
Ο βαθμός δυσκολίας ανάγνωσης του συγκεκριμένου βιβλίου, πάντως μεγαλώνει όταν πρόκειται για μετάφρασή του σε άλλη γλώσσα. Σε μια κρίση ειλικρίνειας, ο μεταφραστής της ελληνικής έκδοσης, Σωκράτης Καψάσκης αφού εξομολογείται στον πρόλογο του βιβλίου ότι σκέφτηκε να παρατήσει την μετάφραση, λόγω των δυσκολιών που αντιμετώπισε, συνόψισε τις δυσκολίες που συνάντησε στα εξής: 1. Τις λέξεις ή φράσεις με πολλαπλά σημεία ανάγνωσης, 2. Στα λεκτικά παιχνίδια που χρησιμοποίησε ο Τζόυς και τα οποία δύσκολα μεταφέρονταν στα ελληνικά, 3. Στις δυσκολίες κατανόησης λόγω παρόδου των ετών, 4. Τις δυσκολίες λόγω διαφορετικής παιδείας (ο Τζόυς αρκετές φορές αναφέρει πρόσωπα και πράγματα, χωρίς καμία επεξήγηση θεωρώντας ότι ο αναγνώστης τα γνωρίζει), 5. Τις δυνατότητες πολλαπλών αναγνώσεων του κειμένου: «Στον Οδυσσέα ποτέ δεν μπορεί κανείς να είναι σίγουρος για την κατανόηση και κατ΄ ακολουθίαν για την απόδοση του κειμένου…» και 6. Τα αποσπάσματα από τη Βίβλο που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στο κείμενό του.
πηγές: el.wikipedia.org, navarinos.blogspot.gr, andreaskandreou.blogspot.gr
