Όπου και να σε ταξιδέψει το Αιγαίο, σε όποιο νησί του κι αν σε βγάλει και ιδιαίτερα αν αυτό είναι στις Κυκλάδες, θα δεις από μακριά καθώς πλησιάζεις τα γραμμωμένα τους βουνά. Δεν είναι από καπρίτσιο ή ζήτημα αισθητικής αναζήτησης, είναι η ανάγκη επιβίωσης που χάραξε γραμμούλα τη γραμμούλα, πεζούλα την πεζούλα τα ξερακιανά τους κορμιά.
Και είναι τόσο μεγάλη η σημασία τους, που είναι παντού, είναι καθολικό σε όλο το Αιγαίο, γι αυτό έχουν καταγραφεί 25 διαφορετικές λέξεις, που ονοματοθετούνε αυτό που επιστημονικά αποκαλούμε Αναβαθμίδα.
Στην εκδήλωση που οργάνωσε ο Σύλλογος Ενεργών Πολιτών στην Αυλή του Λαογραφικού Μουσείου Αίγινας, οι πληροφορίες για την ιστορία τους και το ρόλο που έπαιξαν και μπορούν ακόμα να παίξουν, στην ανθρώπινη δραστηριότητα ήταν ξεκάθαρες έχοντας το πλεονέκτημα του αποτελέσματος.
Είναι εντυπωσιακός ο βαθμός δυσκολίας και η ανθρώπινη κούραση που χρειάζεται για την κατασκευή τους. Είναι όμως ακόμα πιο εντυπωσιακό το ποικίλο αποτέλεσμα που προσφέρουν. Δεν είναι μόνο η προστασία από τις αρρώστιες της υγρασίας και τους πειρατές, που πρόσφεραν σε άλλες εποχές, δίνοντας τη δυνατότητα στον άνθρωπο να μπορεί να ζήσει, ψηλά στα λιγοστά χώματα των σκληρών βουνών. Δεν είναι μόνο η γεωργία αυτή που βρίσκει εφαρμογή πάνω σε μια πεζούλα, είναι και η κτηνοτροφία, είναι και ο εμπλουτισμός συνολικά της πανίδας και χλωρίδας ενός τόπου, αλλά κυρίως είναι οι ενωτικές ιδιότητες που έχει ως αναφορά την συνοχή της τοπικής ανθρώπινης κοινωνίας και κατά συνέπεια τον πολιτιστικό παράγοντα του τόπου. Τόπος που θρέφει τα παιδιά του, δεν μένει ποτέ μονάχος.
Η διαφοροποίηση την δεκαετία του 1960, ως αναφορά την κύρια πηγή οικονομικής δραστηριότητας της τοπικής κοινωνίας προς τον τουρισμό, έφερε την εγκατάλειψη και το χάλασμά τους. Οι πεζούλες όμως ξέρουν, πως έχουν το πλεονέκτημα της σοφίας, ξέρουν πως σύντομα οι άνθρωποι θα ανακαλύψουν για άλλη μια φορά τη δυνατότητα αυτάρκειας που προσφέρουν στις κοινότητες τους, έχουν υπομονή για να μας δούνε να ωριμάζουμε και να βάζουμε το μυαλό μας ξανά σε σκέψεις ήσυχες, αρμονικές, σκέψεις …αταραξίας.
Άρης Σώρης
