FEATURED ΠΑΙΔΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ι.ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ : Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Ο Ι. Καποδίστριας γεννήθηκε στην Κέρκυρα στις 10 Φεβρουαρίου του 1776 και πέθανε (δολοφονήθηκε) στο Ναύπλιο , στις 27 Σεπτεμβρίου 1831

    Ο  Ι. Καποδίστριας γεννήθηκε στην Κέρκυρα στις 10 Φεβρουαρίου του 1776 και πέθανε (δολοφονήθηκε) στο Ναύπλιο , στις 27 Σεπτεμβρίου 1831.Υπήρξε ο πρώτος κυβερνήτης και θεμελιωτής του νεοελληνικού κράτους , σε μια εποχή δύσκολη, όπου η ανεξαρτησία είχε  σχεδόν κατακτηθεί, μετά την επέμβαση των Μεγάλων δυνάμεων,(Ιουλιανή Συνθήκη 1827 Λονδίνο), τη ναυμαχία του Ναυαρίνου. (Οκτώβριος 1827) και την εκεί συντριβή του τουρκοαιγυπτιακού στόλου.

    Καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια της Κέρκυρας η οποία είχε παράδοση ανάμειξης στην πολιτική και αυτό συντέλεσε ν’ αναμειχθεί από νωρίς στα πολιτικά πράγματα του τόπου του. Ήταν το έκτο παιδί του Αντώνιου – Μαρία Καποδίστρια και της Διαμαντίνας Γονέμη  που κατάγονταν από αριστοκρατική οικογένεια της Κύπρου. Σπουδάζει Ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβα και στη συνέχεια επιστρέφει  στην Κέρκυρα όπου ασκεί το ιατρικό επάγγελμα αφιλοκερδώς.  1802 ιδρύει μαζί με άλλους τον εθνικό ιατρικό σύλλογο.  Ήδη από το 1803 έχει πολιτική εμπειρία , οπότε και διορίστηκε γραμματέας της Ιόνιας Πολιτείας Το 1805 με πρόταση του ρώσου πληρεξούσιου συμμετέχει στη δεκαμελή επιτροπή για την αναθεώρηση του επτανησιακού συντάγματος. Το 1806 αναλαμβάνει γραμματέας της γερουσίας και στη συνέχεια γραμματέας και εισηγητής της επιτροπής που θα συνέτασσε το νέο σχέδιο συντάγματος. Το 1807 διορίζεται έκτακτος επίτροπος στη Λευκάδα με σκοπό την άμυνα της Επτανήσου  από τους Οθωμανούς. Μετά την κατάληψη της Επτανήσου από τους Γάλλους ο Καποδίστριας εντάχθηκε στη ρωσική διπλωματική αντιπροσωπεία , ένταξη στην οποία παρέμεινε σταθερός στα επόμενα χρόνια Το 1808 προσκλήθηκε από την ρωσική διπλωματία στην Αγία Πετρούπολη, προορισμό στον οποίο έφτασε τον επόμενο χρόνο. Εκεί διορίστηκε κρατικός σύμβουλος στο Υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας. Το 1811 διορίστηκε ακόλουθος στην πρεσβεία της Βιέννης. Ένα χρόνο αργότερα , τον Μάιο του 1812 διορίζεται αξιωματούχος με πολιτικά καθήκοντα στη στρατιά του Δούναβη στο Βουκουρέστι και στη συνέχεια έγινε διευθυντής του διπλωματικού και πολιτικού γραφείου του ναυάρχου Τσιτσάγκωφ. Στη συνέχεια στάλθηκε από τον Τσάρο Αλέξανδρο ως μυστικός απεσταλμένος στην Ελβετία με σκοπό να την προσεταιριστεί φιλικά και να την αποσπάσει από την επιρροή της γαλλικής κυβέρνησης. Η αποστολή του αποδείχτηκε επιτυχημένη, αφού οι Αυστριακοί, που κι αυτοί προσπάθησαν να ασκήσουν επιρροή στο κράτος απέτυχαν, και έτσι οι Ρώσοι πέτυχαν τον βασικό τους στόχο να εξασφαλίσουν την ανεξαρτησία και την ουδετερότητα της Ελβετίας. Οι διπλωματικές κινήσεις του Καποδίστρια ήταν αυτές που εξασφάλισαν αυτή την επιτυχία και αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο Τσάρος να τον προτείνει για τη θέση του Υπουργού της Ελβετίας. Από τη θέση αυτή συνέβαλε στη δημιουργία του ελβετικού συντάγματος και του συστήματος των καντονιών που είναι το σύστημα διοίκησης του κράτους  και σήμερα.

    Από το Σεπτέμβριο του 1814 συμμετέχει  ως μέλος της ρωσικής αντιπροσωπείας στο συνέδριο της Βιέννης που είναι από τους κορυφαίους σταθμούς της διπλωματικής του καριέρας. Οι τελικές αποφάσεις αυτού του συνεδρίου , που απηχούν το πνεύμα της Ιεράς Συμμαχίας έχουν από τη μια τη σφραγίδα των Αυστριακών και από την άλλη του Καποδίστρια. Ο Καποδίστριας ήταν αυτός που επηρέασε αποφασιστικά τον Τσάρο στις επιλογές του σ’ αυτό το συνέδριο. Ο Φον Γκεντς  , σύμβουλος του Μέτερνιχ θα πει ότι η τελική πράξη του συνεδρίου της Βιέννης που υπογράφτηκε το 1815 ήταν δημιούργημα του Καποδίστρια και του ιδίου. Το 1815 ιδρύει τη Φιλόμουσο Εταιρεία της Βιέννης για να βοηθήσει τους νεαρούς Έλληνες να σπουδάσουν. Μετά την ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλό και την είσοδο των συμμαχικών στρατευμάτων στο Παρίσι , ο Καποδίστριας θα συμμετάσχει στο συνέδριο που θα γίνει στην ίδια πόλη ως εκπρόσωπος της Ρωσίας και με τις θέσεις που κυριάρχησαν στο συνέδριο θα καταφέρει να εξασφαλίσει την ακεραιότητα της Γαλλίας.  Ανέλαβε Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας( 1815- 1822) , αξίωμα από το οποίο υποχρεώθηκε σε παραίτηση όταν ξέσπασε η ελληνική επανάσταση το 1821, εξαιτίας των πιέσεων της Ιεράς Συμμαχίας προς τον Τσάρο και πιο ειδικά του Μέτερνιχ.

  Ο Καποδίστριας πληροφορήθηκε τον Μάιο του 1827 την εκλογή του ως κυβερνήτη της Ελλάδας από τη Γ’ Εθνοσυνέλευση της  Τροιζήνας ενώ βρισκόταν στην Πετρούπολη , προσπαθώντας να εξασφαλίσει τη συναίνεση του Τσάρου Νικόλαου του Α’ για την αποχώρηση από τη ρωσική διπλωματική υπηρεσία. Από τον Τσάρο κατάφερε να αποσπάσει την υπόσχεση ότι θα τον βοηθούσε στο δύσκολο έργο της ανασυγκρότησης του νέου ελληνικού κράτους. Στις επαφές του αυτές με τους ηγέτες των τριών δυνάμεων είχε προσπαθήσει να εξασφαλίσει ένα δάνειο ενός εκατομμυρίου λιρών και παράλληλα, μέσω του Eynard, να προσεγγίσει ιδιώτες για ένα δάνειο 2εκατομμυρίων φράγκων. Το μόνο όμως που του πρόσφεραν οι δυνάμεις της εποχής ήταν ένα πολεμικό πλοίο το οποίο θα τον συνόδευε στο ταξίδι του στην Ελλάδα.

   Η Εθνοσυνέλευση όρισε τον Καποδίστρια κυβερνήτη της χώρας για επτά χρόνια και διόρισε τριμελή Αντικυβερνητική Επιτροπή που θα κυβερνούσε τη χώρα στο διάστημα μέχρι να φτάσει ο Καποδίστριας στην Ελλάδα και στη συνέχεια θα τελείωνε η θητεία της. Η απόφαση της Εθνοσυνέλευσης έχει ημερομηνία 2 Απριλίου 1827.

   Πριν ο Καποδίστριας απαντήσει θετικά στην πρόταση της Εθνοσυνέλευσης αποφάσισε να επισκεφτεί τις πρωτεύουσες των Μεγάλων Δυνάμεων για να δει κατά πόσο θα μπορούσε να στηριχτεί στη βοήθειά τους. H Αγγλία,  που επισκέφτηκε αμέσως μετά τη Ρωσία.  τον υποδέχτηκε ψυχρά, θεωρώντας τον όργανο του Τσάρου και της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής. Εξάλλου το κεφάλαιο της φιλελληνικής στάσης στην εξωτερική της πολιτική είχε κλείσει μετά τον θάνατο Κάννιγκ. Η Γαλλία του επέδειξε πιο θετική στάση , όταν ο Καποδίστριας,  μετά το Λονδίνο, επισκέφτηκε το Παρίσι. Ακολούθως , πριν αποδεχτεί επίσημα την πρόταση της εθνοσυνέλευσης , έθεσε ως όρο την αποδοχή της  Συνθήκης της 6ης Ιουλίου 1827 που υπογράφτηκε στο Λονδίνο και παραχωρούσε στην Ελλάδα όχι ανεξαρτησία αλλά αυτονομία , ορίζοντας το ελληνικό έθνος ως φόρου υποτελές στην εξουσία του Σουλτάνου. Στον Αγκώνα ο Καποδίστριας έμεινε δύο μήνες και εκεί συνέχισε να καταστρώνει σχέδια και ν’ απευθύνει εκκλήσεις σε φιλέλληνες της εποχής και έλληνες του εξωτερικού για βοήθεια. Τέλη του Δεκεμβρίου έφτασε το αγγλικό πολεμικό πλοίο και τον μετέφερε στη Μάλτα.  

    Από τις γραπτές μαρτυρίες της εποχής βλέπουμε ότι η κατάσταση της χώρας ήταν τραγική όταν ο Καποδίστριας έφτασε στη Ελλάδα. Ο  Ιμπραήμ κρατούσε ακόμη ένα μέρος της Πελοποννήσου και οι Τούρκοι κρατούσαν σχεδόν ολόκληρη τη Στερεά Ελλάδα , ειδικά μετά την πτώση της Ακρόπολης. Στις ελεύθερες περιοχές της Πελοποννήσου συγκεντρώνονταν πρόσφυγες , ενώ ο πληθυσμός μαστίζονταν από τις ασθένειες και την πείνα.  Η άθλια κοινωνική κατάσταση συνοδεύονταν από την αδυναμία των δημόσιων αρχών να επιβάλλουν τον νόμο και την τάξη. Σε καθημερινή βάση εκδηλώνονταν αυθαιρεσίες των στρατιωτών εναντίον του πληθυσμού , κλοπές , ληστείες , οι φόνοι , το λαθρεμπόριο,  ενώ στη θάλασσα κυριαρχούσε η πειρατεία. Η κρατική μηχανή ήταν τελείως αδύναμη και η Αντικυβερνητική Επιτροπή τελείως αδύναμη να επιβάλλει οποιοδήποτε μέτρο τάξης και κοινωνικής ειρήνευσης.

   Με την έλευσή του στην Ελλάδα και την αρχική εγκατάσταση στην Αίγινα ο Καποδίστριας προσπάθησε να φανεί αμερόληπτος σε όλες τις κοινωνικές ομάδες του πληθυσμού και παράλληλα έκανε αποφασιστικά διαβήματα κατά του Ιμπραήμ στους τρείς ναύαρχους των τριών Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής. Στον όρκο που έδωσε υποσχέθηκε να κυβερνήσει με βάση τις αποφάσεις των προηγούμενων εθνοσυνελεύσεων και να συγκαλέσει συνέλευση τον Απρίλιο του 1828.  Ί   δρυσε το Πανελλήνιο , συμβουλευτικό όργανο με μέλη τους κορυφαίους στρατιωτικούς και πολιτικούς ηγέτες του Αγώνα. Στην πορεία όμως τα πράγματα μεταβλήθηκαν. Εξανάγκασε τη Βουλή πριν διαλυθεί να εγκρίνει κατά παράβαση του Συντάγματος της Τροιζήνας προσωρινό σύστημα διακυβέρνησης που τα άφηνε σ ’αυτόν τον ουσιαστικό  έλεγχο της κρατικής μηχανής. Παράλληλα από τους πρώτες μήνες της διακυβέρνησής τους οργάνωσε τους άτακτους σε  στρατό με το σύστημα των χιλιαρχιών  , αναδιάρθρωσε τη διοίκηση φρόντισε την περίθαλψη των φτωχών , έκοψε καινούργιο νόμισμα , τον Φοίνικα , και άρχισε να οργανώνει την πρωτοβάθμια εκπαίδευση , χρησιμοποιώντας  την αλληλοδιδακτική μέθοδο για την οργάνωση και λειτουργία των πρωτοβάθμιων σχολείων, ίδρυσε Γεωργική Σχολή στην Τίρυνθα , και προπαντός κατάφερε να επεκτείνει με τη μεγάλη διπλωματική ικανότητα που τον διέκρινε  τα σύνορα του νέου ελληνικού κράτους στη γραμμή Αμβρακικός – Παγασητικός κόλπος. Στερέωσε μια κρατική οντότητα έστω και μικρή και πήγε πιο πέρα από την Ιουλιανή Συνθήκη του 1827 , στο ζήτημα της Ανεξαρτησίας. Το μεγάλο στοίχημα κρίθηκε στην περίπτωση του Καποδίστρια όχι στον διπλωματικό τομέα  αλλά στην εσωτερική πολιτική οργάνωση και το χαρακτήρα που θα είχε το δημιουργούμενο νεοελληνικό κράτος. Η ελληνική επανάσταση δεν είχε καταφέρει να λύσει αυτό το ζήτημα , το αντίθετο με τις τρεις Εθνοσυνελεύσεις και τον σκληρό κοινωνικοπολιτικό ανταγωνισμό που τις ακολούθησε, η ισορροπία δύναμης ανάμεσα στα αντιμαχόμενα στρατόπεδα(στρατιωτικών και πολιτικών) ήταν τέτοια  ώστε  κανένα απ’ αυτά να μην μπορεί να δώσει οριστική λύση στο ζήτημα της εξουσίας και του χαρακτήρα του νεοελληνικού κράτους. Η αδυναμία αυτή των δύο στρατοπέδων να λύσουν το ζήτημα της εξουσίας τα αναγκάζει  να αναθέσουν τη λύση του σ΄ έναν ηγέτη  που λειτουργεί πέρα και από τους δύο. Το καποδιστριακό καθεστώς έχει σαφώς χαρακτηριστικά πολιτικού βοναπαρτισμού.

    Από την άλλη πλευρά η προοπτική της δημιουργίας ενός ανεξάρτητου οικονομικά και πολιτικά κράτους στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου είχε ν’ αντιμετωπίσει την εχθρότητα της παλιάς Αγγλίας και Γαλλίας που το έβλεπαν ανταγωνιστικά με τα συμφέροντά τους στην περιοχή. Ακόμα πιο εχθρικά έβλεπαν την επιρροή της Ρωσίας πάνω σ’ αυτό. Οι εσωτερικές αιτίες υπήρξαν εξίσου σημαντικές όσον αφορά την αντιπολίτευση κατά του Καποδίστρια. Κοινωνικά αυτή την αντιπολίτευση απάρτιζαν οι κοτζαμπάσηδες κυρίως της Πελοποννήσου και η αστική τάξη της Ύδρας. Μαζί τους θα συνταχθεί και ο αρχηγός του Αγγλικού Κόμματος Αλ. Μαυροκορδάτος. Η συγκεντρωτική δομή του κράτους που διαμόρφωνε ο Καποδίστριας δεν εξασφάλιζε στη συγκεκριμένη φάση την αναπαραγωγή της οικονομικής και πολιτικής κυριαρχίας αυτών των στρωμάτων και αυτό υποκινούσε την εχθρότητα εναντίον του. Οι πλοιοκτήτες της ‘Ύδρας του ζητούσαν άμεσα τις αποζημιώσεις από τα πλοία που είχαν χάσει στον αγώνα, χρήματα που η οικονομική κατάσταση της χώρας δεν επέτρεπε να τους δώσει. Δεν απέρριπτε το αίτημα τους αλλά δεν μπορούσε ν’ ανταποκριθεί σ’ αυτό άμεσα.

14 Ιουλίου 1831 οι Μιαούλης και Κριεζής με 200 Υδραίους στρατιώτες κατάλαβαν τον ναύσταθμο στον Πόρο και εξεγέρθηκαν εναντίον της κυβέρνησης , ανατινάζοντας δύο σύγχρονα καράβια της εποχής , τη φρεγάτα «Ελλάς» και την κουβέρτα «Ύδρα».

Από το προηγούμενο έτος, το 1830,  είχε ξεσπάσει εξέγερση στη Μάνη κάτω από την ηγεσία του Τζανή Μαυρομιχάλη, αδερφού του Πετρόπμεη. Ο τελευταίος αρχικά τέθηκε σε περιορισμό στο Ναύπλιο  και στη συνέχεια όταν αποπειράθηκε ν’ αποδράσει , φυλακίστηκε.

  Αυτό αποτέλεσε και την αφορμή για να εφαρμοστεί εναντίον του Καποδίστρια το μανιάτικο έθιμο της βεντέτας , από τον αδελφό της οικογένειας Γεώργιο Μαυρομιχάλη, και τον γιο του Πετρόμπεη Κωνσταντίνο. 27 Σεπτεμβρίου 1831 δολοφονούν έξω από την εκκλησία του Αγ. Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο  τον Κυβερνήτη , βάζοντας τέλος στη ζώή του και στο ανορθωτικό – δημιουργικό του έργο σε όλους του τομείς της δημόσιας ζωής. Τα επόμενα δύο χρόνια 1831- 1833  από τη δολοφονία του θα είναι χρόνια εμφύλιας σύρραξης ανάμεσα στους υποστηρικτές του και τους αντιπάλους του.

 

                                                                                      ΧΡ .ΡΕΠΠΑΣ                     

About the author

aeginalight

Leave a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.