Παναγιώτης Χατζόπουλος
Οικονομολόγος
Οι δραστικές αλλαγές στο επικείμενο κυβερνητικό φορολογικό σχεδιασμό δεν θα μπορούσαν να αποκλείσουν την ακίνητη περιουσία. Η ακίνητη περιουσία είναι αντικείμενο της φορολογίας με σημαντικό βάρος και εύκολο προσδιορισμό. Οι σχεδιαζόμενες μεταβολές αναφέρονται:
- Στην μεταβολή της αντικειμενικής αξίας του ακίνητου λόγω της εξίσωσης της με τη εμπορική του άξια,
- Σε διεύρυνση της βάσης όπως η φορολόγηση τμημάτων που ως πρόσφατα απαλλάσσονται (πχ αγροτεμάχια),
- στη συγκέντρωση της πολλαπλότητας των συντελεστών, που επιβάλλονται επί τη κατοχής, σε ενιαίο φόρο.
Για την οικονομία το ακίνητο συνδέεται με τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα των πολιτών, τα οποία και το σύνταγμα προστατεύει μέσω των σχετικών διατάξεων του. Αυτό συμβαίνει επειδή η διαφύλαξη των περιουσιακών δικαιωμάτων είναι βασικός υποστηρικτικός παράγοντας της ατομικής αλλά και της συλλογικής οικονομικής ανάπτυξης, συνδέοντας με τη αυτοτέλεια την ανάγκη για διάθεση και χρήση της ιδιοκτησίας – του εδάφους και των κτηρίων ως συντελεστών παραγωγής αλλά και ως μέσο προστασίας και αυταρκείας του συντελεστή εργασία – για την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών.
Η ακίνητη περιουσία έχει διττό ρόλο για τον κάτοχο της. Χρησιμοποιείται πρωτίστως για τη κάλυψη των οικιστικών αναγκών και αφετέρου ως στοιχείο πλουτισμού και αντικείμενο επένδυσης.
Είναι κοινό γεγονός, στα όρια αστικού μύθου ότι «αγοράζοντας γη δεν έχασε ποτέ κανείς». Η «οικοδομική ανάπτυξη», στα απόνερα του κατακρημνισμου των χρηματιστηριακών αξίων στο κοντινό παρελθόν, ενηλικιωσε το μοντέλο ανάπτυξης και συνάμα την τοπικά προσδιορισμένη ευημερία. Η «φούσκα των ακίνητων» που χαρακτηρίζει τις σημερινές αστικές οικονομίες καταδεικνύει το φαινόμενο των ανοδικών τάσεων της αγοραίας αξίας του ακίνητου ως αίτιο κρίσης και είναι συνήθως το έναυσμα για την ανάπτυξη και τον σχεδιασμό πολιτικών αποφυγής των κρισιακων φαινομένων που έπονται.
Οι στρεβλώσεις που έθρεψαν το real estate τα προηγούμενα έτη (αντικειμενική άξια διαφορετική – συνήθως μικρότερη – της εμπορικής, οι ασφαλιστικές εισφορές και ο τρόπος προσδιορισμού τους, η άνοδος των τιμών ακίνητων με το ρεύμα οικοπεδοποίησης της υπαίθρου,…) σήμερα δεν εξυγιαίνουν. Η αποσαρθρωμένη αγορά ακίνητων, η διάβρωση των εισοδημάτων καταστούν δύσκολη τη εισροή των 3,2 δις /έτος.
Το ακίνητο αποτελεί στοιχείο πλουτισμού και ένδειξη ρευστότητας, αφού ι) η βραδύτητα της ρευστοποίησης του είναι δεδομένη, πόσο μάλλον σήμερα αδύνατη ιι) η διάθεση του ως έγγεια πρόσοδος συναντά περιορισμένα μισθώματα και υπομοναδιίαιες αποδόσεις, και επίσης η αγορά ακίνητων χαρακτηρίζεται από μηδενική δραστηριότητα οπότε η ανταπόκριση των ιδιοκτήτων ίσως παρουσιάζει μειούμενες χρηματοροές.
« …Σύμφωνα με την ανάλυση της Alpha Bank, στηριζόμενη στην επιτυχή εφαρμογή του
ΕΕΤΗΔΕ η Κυβέρνησης προωθεί σχέδια για εφαρμογή ενός μονίμου ενιαίου φόρου στο σύνολο της ακίνητης περιουσίας στη χώρα (όχι μόνο στα ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα) από τον οποίο ευελπιστεί να εισπράττει σε ετήσια βάση έσοδα ύψους € 3,0 δις περίπου που είναι το ελάχιστο που θα πρέπει να αναμένεται από τους φόρους περιουσίας στην Ελλάδα.
Και ενώ όλοι οι ιδιοκτήτες ακινήτων στην Ελλάδα έχουν πληρώσει το ΕΕΤΗΔΕ και ετοιμάζονται να πληρώσουν και τον νέο ενιαίο φόρο όταν αυτός θεσπιστεί και εφαρμοστεί, ξαφνικά στις αρχές Ιαν.’13 περίπου 140.000 ιδιοκτήτες με ακίνητη περιουσία άνω των € 400 χιλ. ανά φορολογούμενο παραλαμβάνουν τα εκκαθαριστικά σημειώματα για τον ΦΑΠ του 2010 τον οποίο θα πρέπει να πληρώσουν σε 3-δόσεις με την 1η δόση να λήγει έως το τέλος Ιαν.’13. Και σαν να μην έφτανε αυτό, ίδιοι και άλλοι φορολογούμενοι (συνολικά 500.000) ειδοποιούνται ότι στους επόμενους μήνες του 2013 θα λάβουν και τα εκκαθαριστικά του ΦΑΠ του 2011 και του 2012. Αν οι ανωτέρω φόροι συνεπάγονταν υπέρμετρη φορολογική επιβάρυνση για τους ιδιοκτήτες ακινήτων με αντικειμενική αξία άνω των € 2,0 εκατ. όταν εφαρμόζονταν μία φορά σε κάθε έτος, με τις ανωτέρω πρακτικές η επιβάρυνση αυτή υπέρ-τριπλασιάζεται το 2013, και καθιστά την είσπραξη των προσδοκώμενων εσόδων επισφαλή, αν όχι ουσιαστικά αδύνατη…».
Πηγή: APLHA BANK Εβδομαδιαίο δελτίο της 7/2/2013
Η προσωρινότητα, η σύνδεση του με την απειλή διακοπής του ηλεκτρικού, το περιορισμένο της εφαρμογής του στο σύνολο της ακίνητης περιουσίας, ίσως είναι και οι πιθανοί παράγοντας που καθιστούν το «χαράτσι ΕΕΤΗΔΕ» αποτελεσματικό. Αν αυτά τα στοιχεία αρθούν τότε πιθανό και οι στρεβλώσεις που διέπουν την αγορά ακίνητων να κινήσουν διεργασίες για μεταβολή του νομοσχεδίου.
Που να τηρεί τουλάχιστον την αναλογικότητα της κλίμακας δηλαδή ι) να συνδεθεί με την φοροδοτική ικανότητα ιι) το αίσθημα της δίκαιης κατανομής των βαρών (επεμβάσεις για βελτιώσεις στη αναλογικότητα του μέσου και του οριακού τελεστών).
