Μεταφράζω αυτόν τον καιρό, για λογαριασμό των εκδόσεων Ποταμός, το συναρπαστικό δοκίμιο του Γάλλου επιστημολόγου και ακαδημαϊκού Michel Serres, με τίτλο Petite poucette- παιχνίδι με τον τίτλο τού γνωστού παραμυθιού τού Χανς Κρίστιαν Αντερσεν, που στα Γαλλικά έχει αποδοθεί ως Petit poucet, ενώ στη γλώσσα μας είναι βέβαια ο γνωστός Κοντορεβιθούλης. Οι γαλλομαθείς εύκολα παραπέμπονται στο κυρίως αντικείμενο του δοκιμίου του Serres, που είναι ακριβώς οι σύγχρονοι μπόμπιρες οι οποίοι χειρίζονται με τα επιδέξια και κατάλληλα εξασκημένα δάχτυλά τους (στα γαλλικά pouce σημαίνει αντίχειρας) γνώσεις και επικοινωνία, μέσω των κινητών τους τηλεφώνων και των φορητών κατά προτίμηση υπολογιστών τους. Στα Ελληνικά, δυστυχώς, το παρατσούκλι Κοντορεβιθούλης δεν βοηθάει πολύ στην περίπτωσή μας – πόσω μάλον το «Κοντορεβιθούλα», τίτλος στον οποίο έχω καταλήξει ως μεταφραστής και που κατά γράμμα αποδίδει τον φόρο τιμής του Γάλλου συγγραφέα προς το θηλυκό γένος.
Θέλω πολύ να μοιραστώ μαζί σας ένα απόσπασμα του βιβλίου, που περισσότερο από οτιδήποτε άλλο με έπεισε για τις απεριόριστες δυνατότητες που ανοίγονται για τις νέες γενιές, όλο και πιο εξοικειωμένες καθώς είναι με τις ελπιδοφόρες νέες τεχνολογίες. Και λίγη ρεαλιστική αισιοδοξία- όσο «τραβηγμένη» κι αν θεωρηθεί η αλληγορία που ακολουθεί- δεν έβλαψε ποτέ κανέναν.
Το κεφάλι της Κοντορεβιθούλας
«Στον Χρυσό θρύλο, ο Ζακ ντε Βοραζίν διηγείται πως στον αιώνα των διωγμών, τους οποίους προκήρυξε ο αυτοκράτορας Δομιτιανός, έγινε στην Lutece (παλιά ονομασία του Παρισιού) ένα θαύμα. Ο ρωμαϊκός στρατός συνέλαβε τον Ντενί, επίσκοπο εκλεγμένο από τους πρώτους χριστιανούς της πόλης. Ο επίσκοπος φυλακίστηκε, βασανίστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο δι’ αποκεφαλισμού στην κορυφή του λόφου που αργότερα θα ονομαζόταν Μονμάρτρη.»
«Οι τεμπέληδες οπλίτες αρνούνται να σκαρφαλώσουν ως εκεί πάνω και εκτελούν το θύμα στα μισά του δρόμου. Η κεφαλή του επισκόπου γλιστράει στη γη. Ακέφαλος πλέον εκείνος, σηκώνεται ορθοός, μαζεύει το κεφάλι του από χάμω και κρατώντας το στα χέρια του συνεχίζει ν’ ανεβαίνει στην ανηφορική πλαγιά. Ο ιστοριογράφος προσθέτει πως ο Ντενί στάθηκε για λίγο να ξαποστάσει και να πλύνει το κεφάλι του σε μια πηγή, κι ύστερα πήρε ξανά το δρόμο μέχρι που έφτασε στον σημερινό ναό Saint- Denis. Κι ακολούθησε έτσι η αγιοποίησή του.»
«Η Κοντορεβιθούλα ανοίγει τον υπολογιστή της. Μπορεί να μη θυμάται τον μεσαιωνικό θρύλο, έχει όμως κι αυτή τώρα εμπρός της, ανάμεσα στα χέρια της, το δικό της το κεφάλι Ασφυκτικά γεμάτο, χάρη σ’ ένα πελώριο απόθεμα πληροφοριών, αλλά και καλοφτιαγμένο, καθώς οι μηχανές αναζήτησης της συσκευής ενεργοποιούν κατά βούληση εικόνες αι κείμενα, ενώ, ακόμα καλύτερα, δέκα λογισμικά μπορούν να διαχειριστούν αμέτρητα δεδομένα πολύ πιο γρήγορα απ’ ό, τι θα μπορούσε η ίδια να το κάνει. Βαστάει εκεί, έξω απ’ αυτήν τη γνώση, που παλιότερα ήταν μέσα της, όπως ο Άγιος Ντενί βάστηξε τη σεπτή κεφαλή που είχε χωριστεί από το λαιμό του. Μπορεί κανείς να φανταστεί την Κοντορεβιθούλα αποκεφαλισμένη; Θαύμα!»
«Τελευταίως, έχουμε γίνει όλοι Άγιοι Ντενί, σαν κι εκείνη. Το ευφυές κεφάλι μας έχει βγεί από την οστεώδη και νευρωνική υποδοχή του. Ανάμεσα στα χέρια μας ο υπολογιστής, μέσα στον οποίο έχει τρυπώσει, περιέχει και θέτει σε λειτουργία όλα αυτά που παλιότερα αποκαλούσαμε δεξιότητες/ ικανότητες: μια μνήμη χίλιες φορές ισχυρότερη από τη δική μας, μια φαντασία ενισχυμένη και στολισμένη με μύριες εικόνες. Μια λογική, τέλος, επίσης πολύ πιο ευρηματική, καθώς δέκα λογισμικά μπορούν να λύσουν εκατοντάδες προβλήματα που από μόνοι μας δεν υπήρχε περίπτωση να τα λύσουμε… Και μετά τον αποκεφαλισμό αυτόν, τι μένει, λοιπόν, πάνω στους ώμους μας; Μένει σίγουρα η καινοτόμος και ζωηρή πάντα διαίσθηση. Έπεσε μεν μες στο κουτί η μαθητεία, αλλ’ είμαστε τώρα πια έτοιμοι για τη φλόγα και τη χαρά της εφεύρεσης. Φωτιά στα μπατζάκια μας, είμαστε άραγε καταδικασμένοι να γίνουμε έξυπνοι;»
Δημήτρης Ποταμιάνος .
