Η διοργάνωση κλείνει τα 53 της χρόνια και χώρεσε ανά τα έτη από την “Ηλέκτρα” του Μιχάλη Κακογιάννη του πρώτου βραβευθέντος από το θεσμό σκηνοθέτη, και τον “Άγγελο” του Κατακουζηνού έως και το “Ώριμο Στάχυ” του Τσάι.
Μέσα από το Διεθνές, πλέον, Φεστιβάλ διακρίθηκαν και έλαμψαν κάποιοι από τους αγαπητότερους και αξιολογότερους Έλληνες ηθοποιούς, όπως ο Αλέκος Αλεξανδράκης, ο Νίκος Κούρκουλος και ο μεταγενέστερος Χρήστος Βαλαβανίδης. Κι όμως το μεγάλο πολιτιστικό γεγονός κάθε χρονιάς, ο κορυφαίος θεσμός του κινηματογράφου για τον οποίο σκηνοθέτες, ηθοποιοί και σινεφίλ αδημονούν, ξεκίνησε από μια πολύ μικρή μερίδα πολιτών και σιγά-σιγά γνώρισε το εκτόπισμα και την υποδοχή που θαυμάζουμε σήμερα.
[Μια ομάδα διανοούμενων από τη Θεσσαλονίκη, παρακινούμενη από τον Παύλο Ζάννα, ξεκίνησαν κάτι παράτολμο: διοργάνωσαν την Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου, με την υποστήριξη της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Η επιτυχία ήταν πρωτοφανής. Την επόμενη χρονιά, αυτή η Εβδομάδα μετονομάστηκε σε Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης Κινηματογράφου. Στο τιμόνι του ήταν ο Παύλος Ζάννας, εξέχουσα προσωπικότητα της διανόησης, των τεχνών και των γραμμάτων, πρώτος Πρόεδρος της Ομοσπονδίας των Κινηματογραφικών Λεσχών, της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου και του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, συμβάλλοντας στη δόμηση του οικοδομήματος του κινηματογράφου στη χώρα μας.
Το Φεστιβάλ πέρασε από την καταγραφή του νέου ελληνικού κινηματογράφου, στην παρουσίαση του εμπορικού κινηματογράφου, ήταν ο χώρος όπου συμβίωναν οι πιο μεγάλοι σταρ του κινηματογράφου στην Ελλάδα (Βουγιουκλάκη, Παπαμιχαήλ κ.ά.) με τα ανερχόμενα ταλέντα, για να φιλοξενήσει ξανά, στη μεταπολίτευση, τους νέους σκηνοθέτες. Κάθε χρονιά καταγραφόταν και καταγράφεται η δυναμική του ελληνικού κινηματογράφου, συναγωνίζονται οι σκηνοθέτες μεταξύ τους και τελικός κριτής είναι το κοινό. Από το κτήριο των Μακεδονικών Σπουδών, κοντά στο Λευκό Πύργο, στο Βελίδειο, και τώρα στο Ολύμπιον, για οκτώ μέρες οι ελληνικές ταινίες έχουν την τιμητική τους. Μέχρι το 1992 έγιναν κάποιες προσπάθειες να πάρει ένα διεθνή χαρακτήρα, αλλά δεν μπόρεσε να πετύχει αυτή η στροφή. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ελληνική ταινία τράβαγε όλη την προσοχή.
Από το 1992 και έπειτα εδραιώθηκε ο διεθνής του χαρακτήρας και οι τότε διευθυντές του Μισέλ Δημόπουλος και Δημήτρης Εϊπίδης, σιγά-σιγά, ανέβασαν το Φεστιβάλ στην εκτίμηση και του εκτός Ελλάδας κοινού. Στην αρχή το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα, οι Νέοι Ορίζοντες, τα διάφορα αφιερώματα λειτούργησαν ευεργετικά. Κατ’αρχήν, οι κινηματογραφόφιλοι ενημερώθηκαν για το ό,τι γίνεται σε όλο τον κόσμο, για νέες και μέχρι τότε άγνωστες κινηματογραφίες, για σκηνοθέτες άγνωστους στην Ελλάδα, πλην όμως ποιοτικούς. Οι σκηνοθέτες, στο βαθμό που το ήθελαν, έκαναν επαφές με τους ξένους συναδέλφους τους και αποκόμισαν πολύτιμα στοιχεία από αυτούς και τις ταινίες τους. Οι παραγωγοί και οι σκηνοθέτες των ελληνικών ταινιών βρήκαν την ευκαιρία να κάνουν μια ακόμη προώθηση της ταινίας τους στο εξωτερικό. Το Φεστιβάλ πήρε άλλη αίγλη και σιγά-σιγά ανέβηκε και στην εκτίμηση και των ξένων παραγόντων του κινηματογράφου.
Μια ακόμη στροφή ήταν όταν καταργήθηκε το ελληνικό διαγωνιστικό τμήμα και στη θέση του έγινε το Πανόραμα Ελληνικού Κινηματογράφου, αφού οι ελληνικές ταινίες διαγωνίζονταν στα Κρατικά Βραβεία. Άλλοι λένε ότι η ελληνική ταινία έχασε τη λάμψη της εξαιτίας της επικράτησης του Πανοράματος, σε όλα αυτά τα χρόνια που πηγαίνω στη Θεσσαλονίκη βλέπω ότι η ελληνική ταινία είναι υψηλά στην εκτίμηση του κοινού, αφού οι αίθουσες όπου παίζεται είναι ασφυκτικά γεμάτες.]
Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου, ο θεσμικός του ρόλος
Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είναι το κορυφαίο φεστιβάλ κινηματογράφου των Βαλκανίων και της νοτιοανατολικής Ευρώπης, το βήμα παρουσίασης της ετήσιας ελληνικής παραγωγής και το πρωτεύον και παλαιότερο φεστιβάλ στα Βαλκάνια για τις δημιουργίες νεοεμφανιζόμενων κινηματογραφιστών από όλο τον κόσμο. Εγκαινιάστηκε το 1960 ως Εβδομάδα Ελληνικού Κινηματογράφου και από το 1992 έγινε διεθνές, περιλαμβάνοντας Διαγωνιστικό Τμήμα ταινιών μεγάλου μήκους πρωτοεμφανιζόμενων σκηνοθετών με την πρώτη ή τη δεύτερή τους ταινία. Έκτοτε, διαρκώς εξελισσόμενο, διεκδικεί και επιτυγχάνει μια ολοένα και αυξανόμενη διεθνή εμβέλεια, παρουσιάζοντας τις πλέον πρωτοποριακές ανεξάρτητες παραγωγές από ολόκληρο τον κόσμο και αναπτύσσοντας δραστηριότητες για τους επαγγελματίες του διεθνούς κινηματογραφικού χώρου.
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ξεπερνώντας το πλαίσιο που όριζε επί δεκαετίες η διοργάνωση της μιας κεντρικής του εκδήλωσης τον Νοέμβριο, έχει καταστεί ένας οργανισμός με διαρκώς αυξανόμενη ακτίνα δράσεων πολιτισμού σε όλη τη διάρκεια του έτους. Εκτός της ετήσιας δραστηριότητας, κεντρικές διοργανώσεις του θεσμού αποτελούν το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (διεξαγωγή κάθε Νοέμβριο) και το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (διεξαγωγή κάθε Μάρτιο).
Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, που εποπτεύεται από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού. Ιδρύθηκε με τον Νόμο 2557/1997 (άρθρο 4). Η δομή, οι αρμοδιότητες και η λειτουργία του σήμερα διέπονται από τον Νόμο 3905/2010 (άρθρα 21-33). Το Φεστιβάλ αυτοχρηματοδοτείται έως και στο 40% της δράσης του με δικά του κεφάλαια εκτός των επιχορηγήσεων από το Υπουργείο Πολιτισμού.
