Όταν γράφουμε, στο τέλος των λέξεων ή των προτάσεων βάζουμε κάποια σημάδια που μας βοηθούν να διαβάσουμε το κείμενο και να καταλάβουμε καλύτερα το νόημά του. Τα σημάδια αυτά λέγονται σημεία στίξης και είναι τα εξής: η τελεία ( . ), το ερωτηματικό ( ;), το κόμμα ( , ), το θαυμαστικό ( ! ), τα αποσιωπητικά ( … ), τα εισαγωγικά ( « » ), η διπλή τελεία ( : ), και η παύλα ( – ).
Η τελεία ( . )
Η τελεία χρησιμοποιείται στο τέλος μίας πρότασης που έχει ολοκληρωμένο νόημα. Σ’ αυτό το σημείο σταματά για λίγο η φωνή μας. Μετά την τελεία αρχίζουμε με κεφαλαίο γράμμα.
Π.χ.: Όλο θα και θα και θα. Πάψε, βρε παραμυθά.
Το ερωτηματικό ( ; )
Το ερωτηματικό χρησιμοποιείται στο τέλος μιας πρότασης με την οποία ρωτάμε κάτι. Μετά το ερωτηματικό αρχίζουμε με κεφαλαίο γράμμα αν το νόημα της πρότασης έχει ολοκληρωθεί.
Π.χ.: Μέχρι το ’50 θα πληρώνουμε; Ακουγόταν σκληρό.
Αν το νόημα δεν έχει ολοκληρωθεί, συνεχίζουμε με μικρό γράμμα.
Π.χ.: Ποιος να ξέρει; απάντησες σκεφτικός
Το κόμμα ( , )
Το κόμμα χρησιμοποιείται:
– ‘Όταν θέλουμε να χωρίσουμε ασύνδετες λέξεις ή φράσεις που είναι στη σειρά.
πχ: Τα αγαπημένα μου χρώματα είναι το κόκκινο, το πράσινο, το κίτρινο, το ροζ και το μπλε.
– Όταν θέλουμε να χωρίσουμε την κλητική προσφώνηση από την υπόλοιπη πρόταση.
πχ: Αντώνη, να μια ψήφος.
– Όταν θέλουμε να χωρίσουμε μικρότερες φράσεις που εξηγούν κάτι μέσα σε μία πρόταση.
πχ: Η Βουλή, στην πλατεία Συντάγματος, είναι γεμάτη ποντικούς.
Το θαυμαστικό ( ! )
Το θαυμαστικό χρησιμοποιείται έπειτα από επιφωνήματα ή φράσεις που εκφράζουν ευχή, χαρά, λύπη, θαυμασμό, φόβο, ελπίδα κτλ. Τελευταία τείνουν να εκφράζουν σταθερά απόγνωση. Π.χ.!
Θεέ μου, τι πάθαμε!
Ρε, τι είναι τούτοι!.
Τι έχουν να δουν τα μάτια μας!
Και πού είσαι ακόμα!
Τα αποσιωπητικά ( … )
Τα αποσιωπητικά χρησιμοποιούνται:
– Όταν θέλουμε να δείξουμε συγκίνηση ή έντονα συναισθήματα (ντροπή ή φόβο).
Π.χ.: Τη στιγμή που νόμιζα ότι κάτι πάει να φτιάξει … ξύπνησα.
– Όταν θέλουμε να αποσιωπήσουμε κάτι ή δε λέμε κάτι επειδή είναι γνωστό.
Π.χ.: Τι είχες, Γιάννη’ μ’…
Διπλή τελεία ( : )
Η διπλή τελεία χρησιμοποιείται:
– Όταν γράφουμε τα λόγια ενός ανθρώπου ακριβώς όπως τα είπε.
Π.χ.: Ο Δένδιας παραπονέθηκε: «Γιατί να έρχονται σ’ εμάς όλοι οι παρακατιανοί;»
– ‘Όταν παραθέτουμε παροιμίες ή γνωμικά.
Π.χ.: Μια λαϊκή παροιμία λέει: «Στου κουφού την πόρτα όσο θέλεις βρόντα».
– ‘Όταν απαριθμούμε πράγματα.
Π.χ.: Τους έριξα ό,τι μπορείς να φανταστείς: αυγά, ντομάτες, κτλ.
– ‘Όταν θέλουμε να εξηγήσουμε κάτι.
Π.χ.: Το πρόβλημα θα το λύσετε έτσι: πρώτα θα βρείτε πόσα ήταν τα αυγά και ύστερα πόσες ήταν οι ντομάτες και θα τα προσθέσετε…
Τα εισαγωγικά ( « » )
Τα εισαγωγικά χρησιμοποιούνται:
– Όταν θέλουμε να γράψουμε τα λόγια ενός προσώπου ακριβώς έτσι όπως τα είπε.
Π.χ.: Ο Αλέξης είπε: «Έκανα όλα μου τα μαθήματα».
– Όταν θέλουμε να παραθέσουμε λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται σπάνια ή
μεταφορικά, ή διάφορες εκφράσεις, παροιμίες, γνωμικά.
Π.χ.: «Στου κασίδη το κεφάλι» είναι μια πολύ γνωστή, παλιά παροιμία, που καμία σχέση δεν έχει με τον κ. Κασιδιάρη.
– Σε τίτλους βιβλίων, περιοδικών, εφημερίδων, έργων κ.λπ.
Π.χ.«Το μεγάλο φαγοπότι» ήταν ταινία του Μάρκο Φερέρι πριν γίνει μότο της πολιτικής μας ζωής.
Η παύλα ( – )
Η παύλα χρησιμοποιείται στο διάλογο για να φανεί η αλλαγή του προσώπου που μιλάει. Η παύλα μπαίνει στην αρχή της ομιλίας κάθε προσώπου. Π.χ.:
– Γεια σου, Βαγγέλη. Τι κάνεις;
– Γεια σου, Αντώνη. Καλά είμαι. Πού ήσουν χθες;
– Είχα μάθημα. Γιατί;
– Γιατί σ’ έπαιρνα τηλέφωνο και δεν απαντούσες.
– Είχα ιδιαίτερο με την Άνγκελα στο Skype.
– Κι εμένα γιατί δε μου είπες;
– Γιατί βγαίνεις μετά και το παίζεις αθώα περιστερά.
Και εις άλλα με υγεία.
Βκτώρια Τράπαλη
