Την 25η Μαρτίου 1821 στη μονή της Μεγίστης Λαύρας στα Καλάβρυτα ο επίσκοπος Παλαιών Πατρών Γερμανός υψώνει το λάβαρο της επανάστασης και έτσι κηρύσσεται επισήμως ο ένοπλος αγώνας των υπόδουλων -για περίπου τετρακόσια χρόνια- Ελλήνων. Η επανάσταση είχε ήδη εκδηλωθεί στα βουνά, οι Έλληνες του εξωτερικού, οι φιλέλληνες, οργανώνονταν στον πυρήνα της Φιλικής Εταιρείας. Ο αγώνας της απελευθέρωσης έχει θύματα, γυναίκες- ήρωες που δε λογάριασαν τις επιταγές της κοινωνίας, άνδρες που απ’ το μετερίζι τους συνέβαλαν τα μάλα στην ελληνική επανάσταση και αγώνες νικηφόρους. Το 1830 με τη Συνθήκη του Λονδίνου η Ελλάδα θεωρείται πλέον ελεύθερο και αναγνωρισμένο κράτος.
Στον «Ύμνο εις την Ελευθερία» ο Διονύσιος Σολωμός στις 158 στροφές του ποιήματος γράφει:
Σε γνωρίζω από την κόψη
του σπαθιού την τρομερή,
σε γνωρίζω από την όψη
που με βιά μετράει τη γη.
Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη
των Ελλήνων τα ιερά,
και σαν πρώτα ανδρειωμένη,
χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!
Και παρακάτω περιγράφοντας τον αγώνα:
Κοίτα χέρια απελπισμένα
πως θερίζουνε ζωές
χάμου πέφτουνε κομμένα
χέρια, πόδια, κεφαλές
και παλάσκες και σπαθία
μ’ ολοσκόρπιστα μυαλά
και μ’ ολόσχιστα κρανία
σωθικά λαχταριστά.
Η 25η Μαρτίου καθιερώθηκε ως «Εθνική Εορτή» την 15η Μαρτίου 1838, με το διάταγμα 980 από τον αγωνιστή του 1821 και τότε Δήμαρχο της Αθήνας Δημήτρη Καλλιφρονάς και τον Γεώργιο Γλαράκη, γραμματέα της Επικρατείας επί των Εκκλησιαστικών, Δημοσίας Εκπαιδεύσεως και Εσωτερικών, ο οποίος είχε προτείνει στον βασιλιά Όθωνα την έκδοση διατάγματος το οποίο θα καθόριζε την 25η Μαρτίου ως ημέρα εθνικής εορτής. Ο εορτασμός της εθνικής επετείου συνέβη την ίδια χρονιά στην Αθήνα και άρχισε την παραμονή το βράδυ με 21 κανονιοβολισμούς. Και την άλλη μέρα, Παρασκευή πρωί, ανήμερα του Ευαγγελισμού, η Αθήνα ξύπνησε 21 νέους κανονιοβολισμούς, αριθμός συμβολικός.
Η πρώτη δοξολογία έγινε στην τότε Μητρόπολη της Αθήνας, την εκκλησία της Αγίας Ειρήνης
Το πρωί της 25ης Μαρτίου 1838 εψάλη δοξολογία στον, τότε, Μητροπολιτικό Ναό της Αγίας Ειρήνης που βρίσκεται μεταξύ των οδών Αιόλου και Αθηνάς. Στη δοξολογία παραβρέθηκε και ο Όθων ντυμένος με την παραδοσιακή φουστανέλα. Το απόγευμα οργανώθηκε από το Δήμο χορός στην πλατεία των παλαιών Ανακτόρων στον οποίο συμμετείχαν όλοι οι νέοι της πόλης ανεξάρτητα από την κοινωνική τους τάξη και τους παρακολούθησαν πολλοί από τους Αγωνιστές του 1821. Τη νύχτα ο Δήμαρχος φωταγώγησε με λαδοφάναρα τους κεντρικούς δρόμους και την Ακρόπολη.
Σήμερα, 193 χρόνια μετά την απελευθέρωση, η Αίγινα γιόρτασε την επέτειο του ξεσηκωμού, όπως κάθε χρόνο, με την παρέλαση και τους παραδοσιακούς χορούς από συλλόγους του νησιού μπροστά από το δημαρχείο. Ο ουρανός ανοιξιάτικος και καταγάλανος έθρεψε ελπίδες στον κόσμο που τίμησε με την παρουσία του και τούτη την 25η Μαρτίου.
Τόνια Ζαραβέλα
