Σαν σήμερα, στις 19 Ιουνίου 1947, εκτελέστηκαν στο ναυτικό οχυρό του Τούρλου στην Βαγία, σημερινή βάση τηλεπικοινωνιών του Πολεμικού Ναυτικού, 18 πολιτικοί κρατούμενοι.
Οι εκτελέσεις θανατοποινιτών, μεταφερόμενων από τις φυλακές της Αίγινας, στο συγκεκριμένο οχυρό, κράτησαν αρκετά χρόνια.
Η Βαγία, αλλά και ο Μεσαγρός, έζησαν όσο κανένα άλλο χωριό αυτές τις εκτελέσεις.
“Θυμάμαι το τζιπ του στρατού, απομεινάρι από την κατοχή, που μετέφερε τους μελλοθάνατους. Τα “κουκούδια”, έτσι τους έλεγαν εδώ.
Όλη η Βαγία ανατρίχιαζε στο πέρασμά του, όλοι ήξεραν τον προορισμό του. Όχι μόνο την ήμερα που περνούσε, αφού από τις προηγούμενες είχαν επιστρατεύσει άνδρες από τη Βαγία και τον Μεσαγρό, για να σκάψουν τους λάκκους των εκτελεσθέντων. Να τους σκάψουν, να παραστούν στην εκτέλεση και να τους σκεπάσουν μετά.”
Σήμερα, θυμάται ακόμη εκείνο το χαμόγελο και αναρωτιέται:
“Χαμογέλασε σε ένα παιδί, λίγο πριν εκτελεστεί…
Αισθανόταν ήρωας;
Αισθανόταν καλά γιατί θυσιαζόταν για την πατρίδα;
Για ποιους;
για τί;
για ποια πατρίδα;…”
Νέλλη Πετροπούλου
Η μεγάλη σφαγή των 17
Οι 18 κρατούμενοι κατόπιν συνωμοσίας της κυβέρνησης που τους εξαπάτησε, γιατί, αφού τους απήγαγαν εν κρυπτώ στις 18 Ιουνίου 1947, όπως προκύπτει από τα ποινολόγιά τους, ο επικεφαλής του αποσπάσματος του τμήματος Μεταγωγών Πειραιά ταγματάρχης Χωροφυλακής Ηλίας Πολίτης, που παρέλαβε από τις φυλακές της Αίγινας τους 18 για «μεταγωγή» στις φυλακές Αβέρωφ και 5 ακόμα ισοβίτες, με τη συμπαιγνία και της Εισαγγελίας Πλημμελιοδικών Πειραιά, οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα (παραγγελία 34-45/47). Οι 23 με δρακόντεια μέτρα επιβιβάστηκαν στο πλοίο Νεράιδα. Οι πολιτικοί κρατούμενοι, πριν τη μεταγωγή, κατάλαβαν πως κάτι συμβαίνει και άρχισαν να φωνάζουν όλοι μαζί και να διαμαρτύρονται. Ο Αργύρης Γεωργαλάς που εργάστηκε από το 1963 μέχρι 1985, που έκλεισαν στις φυλακές, αναφέρει : «Ήμουν 10 χρονών και άκουγα τις φωνές των κρατούμενων. Είχαν ξεσηκωθεί και χαλούσαν τον κόσμο.» Το πλοίο αντί να πάει στον Πειραιά έκανε βόλτες όλη την ημέρα γύρω από το νησί και τα ξημερώματα της άλλης ημέρας έφτασε στον ερημικό όρμο του Τούρλου (19/6).
Οι κρατούμενοι κατάλαβαν την μπαμπεσιά και σκορπίστηκαν στα γύρω χωράφια μήπως και ξεφύγουν. Τους κυνήγησαν και τους εξόντωσαν. Ήταν μια ανατριχιαστική σκηνή. Ακόμα διακρίνονται στις υπερυψωμένες πλευρές του όρμου τις τρύπες που άνοιξαν οι φονικές σφαίρες. Ο Καπόπουλος αναφέρει για τον ταγματάρχη Πολίτη
«Πριν φωτίσει, στις 19 Ιουνίου 1947, έβγαλε τους καταδίκους από το καράβι και τους οδήγησες άναδρα, δεμένους και ανειδοποίητους, στη θέση Τούρλος, όπου είχε στήσει την ενέδρα των πολυβόλων και τους δολοφόνησ με ριπές… Η Ιστορία περιμένει την απολογία σου.»
Οι 5 ισοβίτες παρακολούθησαν τη σφαγή από το πλοίο. Ένας από αυτούς, ο Ξηροτάγαρος, σε μια συγκλονιστική μαρτυρία αναφέρει:
«Μας οδηγούν προς την εξώπορτα της φυλακής. Μας βάζουν χειροπέδες. Μας έδεσαν τον καθένα χωριστά, κάτι ψιθύρισαν, είπανε ένα ψέμα που δεν πιστέψαμε. Ήταν 9 παρά είκοσι το βράδυ. Η Αίγινα ήταν έρημη. Ο δρόμος ως το λιμάνι είναι πιασμένος από στρατό. Νοτιοανατολικά από το λιμάνι, όχι πιο μακριά, από πεντακόσια μέτρα, βλέπουμε το αντιτορπιλικό Κρήτη. Οι φαντάροι σε πυκνή γραμμή στέκουν με εφ’ όπλου λόγχη. Η Αίγινα δείχνει να στρατοκρατείται. Συνοδεία είναι οι χωροφύλακες. Περπατάνε φουριόζοι, βιάζονται για την ακταιωρό, που περίμενε με αναμμένες μηχανές. Η διαδρομή δεν κράτησε περισσότερο από πέντε λεπτά. Στις εννέα παρά τέταρτο μας έχουν κιόλας στριμώξει στο αμπάρι της ακταιωρού. Η ακταιωρός μένει ακίνητη δύο ώρες περίπου. Κοντά στα μεσάνυχτα έβαλε μπροστά τις προπέλες………»
Το πλοίο κινείται πολύ αργά στο Σαρωνικό ακολουθούμενο από το αντιτορπιλικό Κρήτη. Άραξε ξημερώματα στον Τούρλο:
«στην αποβάθρα που δεν υπήρχε τότε στριμώγνονται ,φωνάζουν σηκώνουν ντουφέκια οι χωροφυλάκοι του αποσπάσματος , μερικοί δεσμοφύλακες, ο παπάς και…..ο γραμματέας της φυλακής. Σε μια ακτίνα διακοσίων μέτρων .ο τόπος έχει κλείσει από λεφούσια στρατού.Ανάμεσα στο απόσπασμα και τη φρουρά είναι κρυμμένοι οι οπλοπολυβολητές σε «φωλιές » φκιαγμένες πρόχειρα από πέτρες. Τα βλέπαμε όλα καθαρά. Είμαστε 50 έως 80 μέτρα κοντά, τίποτα δε μας διέφυγε. Οι χωροφυλάκοι πήδηξαν στην ακταιωρό και χτυπώντας και βρίζοντας τους μελλοθάνατους, τους υποχρεώνουν να αποβιβαστούν. Τρεκλίζουν, πέφτουν, σηκώνονται με ψηλά τις δεμένες γροθιές οι αθάνατοι. Το μακελειό συνεχίζεται μέχρι το λάκκο που είχαν ανοίξει. Εκεί, θα στηθούν όρθιοι. Ο παπάς δεν πλησίασε σχεδόν. Ένας με πολιτικά κάτι σαν να είπε κάτι σαν να διάβασε βιαστικά και απομακρύνθηκε γρήγορα. Μια φωνή σαν να απαγγέλει ξεσπάει απότομα… Ποίημα, τραγούδι, γροθιές και συνθήματα πνίγονται από το κροτάλισμα των οπλοπολυβόλων που ξερνάνε φωτιά. Το αίμα χάνεται άλικο μπροστά στην τάφρο του εμφυλίου. Ο παροξυσμός του θα ανοίξει εκατοντάδες τάφους απ αυτήν την ώρα. Μα η Αντίσταση δε θα θαφτεί .Θα μείνουν όμως το έγκλημα, η απάτη και η δειλία.»
Ενώ οι 16 είχαν καταδικαστεί σε θάνατο το 1945 και οι δύο το 1947, μένει προς απάντηση γιατί εκτελέστηκαν δύο χρόνια αργότερα. Στο σημείο αυτό πρέπει να διευκρινίσουμε ότι στις πηγές η σφαγή είναι γνωστή ως “η σφαγή των 17”, ο δημοσιογράφος όμως Ν. Πηγαδάς στο βιβλίο του “Αίγινα: κάθε κελί σελίδα ιστορίας” υποστηρίζει οι εκτελεσθέντες ήταν 18 και όχι 17.
από την ιστοσελίδα του Γυμνάσιου Μεσαγρού:
