Μιλώντας για τον Α. Κάλβο, μιλάμε για τον ποιητή και δάσκαλο του ελληνικού γένους σε μια περίοδο που η Ελλάδα αναζητά την εθνική της ταυτότητα, καθώς αποτάσσει τον πολύχρονο τουρκικό ζυγό και βρίσκει σιγά – σιγά την εθνικής της ανεξαρτησία.
Αυτή την περίοδο, στο ιστορικό προσκήνιο βρίσκεται το πνεύμα του διαφωτισμού, με την προσπάθεια ανανέωσης της φιλοσοφίας και ό,τι αυτό συνεπάγεται, ενώ στο παρασκήνιο της κοινωνικής – πολιτικής ζωής μοιάζει να βρίσκεται ό,τι υποκινεί τους εσωτερικούς κινητήρες της ιστορικής δράσης. Με άλλα λόγια, το αίτημα για ελευθερία, ανεξαρτησία, κοινωνική δικαιοσύνη και ισονομία μεταξύ λαών και πολιτών, που εκφράζεται με διάφορα επαναστατικά κινήματα ενάντια σε κάθε είδους τυραννία, στην ουσία δεν είναι παρά η μεθοδευμένη προσπάθεια των πνευματικών κύκλων της διανόησης να βοηθήσουν τον απλό ανώνυμο λαό να ζήσει με αρετή και τόλμη, βγαίνοντας από την παθητική ανωνυμία της δουλικότητας στον κάθε αφέντη, και να αναλάβει υπεύθυνα τις τύχες του απέναντι στη συνείδησή του και την ιστορία.
Έτσι μέσα από διάφορες εταιρείες-αδελφότητες σε όλη την Ευρώπη, υποκινείται και αναπαράγεται όλο αυτό το πνευματικό-εσωτερικό έργο, που θα οδηγήσει στη ριζική αλλαγή της υπάρχουσας πολιτικοκοινωνικής κατάστασης, δημιουργώντας μια Νέα Τάξη πραγμάτων, με αυτό το ρόλο των μυστικών εταιρειών που τείνουν να προωθήσουν τις νέες φιλελεύθερες ιδέες, με βαθιές ρίζες στην εσωτερική παράδοση, όπως μαρτυρούν τα εσωτερικά τυπικά των οργανώσεων αυτών, που μοιάζουν να είναι όλα βγαλμένα από μια αρχετυπική μήτρα.
« Όσοι το χάλκεον χέρι βαρύ
του φόβου αισθάνονται
ζυγό δουλείας ας έχωσι,
θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία
νουν αληθείας) επτέρωσε
τον Ίκαρον· και αν έπεσεν
ο πτερωθείς κ’ επνίγη
θαλασσωμένος·
Αφ’ υψηλά όμως έπεσε,
και απέθανεν ελεύθερος.-
Αν γένης σφάγιον άτιμον
ενός τυράννου, νόμιζε
φρικτόν τον τάφον.
Εάν φιλοτιμούμεθα
‘να την ξαναποκτήσωμεν
μ’ ίδρωτα και με αίμα,
καλόν είναι το καύχημα
της αρχαίας δόξης.»
[Εις Σάμον]
Σε αντίθεση με το έργο του πνευματικού διαφωτισμού έρχονται η τυραννία, ο σκοταδισμός, η τυφλή υπακοή στο θρησκευτικό-πολιτικό δόγμα. Ενώ η αρετή, η παιδεία, η αγάπη για τη ζωή, το κάλλος και το ωραίο είναι συνώνυμα του φωτός και αντιμάχονται τη δεισιδαιμονία, τον αυταρχισμό, το φόβο, την έλλειψη ισονομίας και ορθής κρίσης. Ήδη έχει αρχίσει να επιφέρεται ένα σοβαρό πλήγμα στις γεωκεντρικές και ανθρωποκεντρικές αντιλήψεις, με τη σύλληψη ενός νέου μοντέλου πνευματικότητας που διαφέρει ριζικά από το αυστηρό θεολογικό-μεταφυσικό μοντέλο. Έτσι ο άνθρωπος αποκτά μια νέα διάσταση μέσα στο φυσικό κόσμο, αποτελώντας ενεργητικό παράγοντα στη μελέτη των μυστικών της φύσης, με βάση τις νέες αντιλήψεις και δεδομένα των υπό μελέτη επιστημών, των οποίων μητέρα θεωρείται η Φιλοσοφία……
….Ο Α. Κάλβος υπήρξε πολύγλωσσος και πολυμαθής, δίδασκε ελληνικά, λατινικά ιταλικά, γαλλικά αγγλικά, φιλοσοφία, γεωγραφία, αστρονομία, και βρέθηκε να παραδίδει ιδιωτικά μαθήματα σε διακεκριμένες προσωπικότητες κατά τη παραμονή του στο εξωτερικό, όπως στο φιλέλληνα Λονδρέζο βουλευτή J.Lee, κι όλα αυτά χωρίς να σπουδάσει σε ανώτερη σχολή αλλά μελετώντας μόνος του. Πολλά οφείλει στον ελληνο-ιταλό ποιητή Ούγω Φώσκολο που τον στήριξε ηθικά και υλικά στα πρώτα του βήματα, πριν διακοπεί οριστικά η φιλία τους. Ως ψυχοσύνθεση θεωρούνταν κλειστός, ιδιόρρυθμος, αυστηρός και δύστροπος.
Η ιδιόμορφη γλώσσα και το αρχαιόπρεπο, ωστόσο λόγιο ύφος, με τη δωρική του μεγαλοπρέπεια, οδήγησαν στο να χαρακτηριστεί ως «νέος Πίνδαρος», συνάμα με το ιδιόρρυθμο μέτρο και την απουσία ομοιοκαταληξίας, που ωστόσο δεν στερούν την αρρενωπότητα, και το ρομαντισμό στο έργο του, που φανερώνει λεπτομερή επίγνωση της ελληνικής και ιταλικής φιλολογίας.
Στο Λονδίνο όπου βρέθηκε υποστηρίζει τα ελληνικά ζητήματα μέσα από δημόσιες διαλέξεις, καταδεικνύοντας την ενότητα της ελληνικής σκέψης και γλώσσας από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες του. Για τη δράση του ως καρμπονάρος θα διωχθεί από τη Φλωρεντία και θα μεταβεί στην Ελβετία, όπου και θα συγγράψει μέρος των Ωδών. Όταν έλθει στην Ελλάδα, για να βοηθήσει πιο ενεργά στον αγώνα για ανεξαρτησία, αποκαρδιωμένος θα εγκαταλείψει την προσπάθειά του βλέποντας πως έχει υποσκελιστεί το ήθος του αγώνα από ταπεινά συμφέροντα και κίνητρα., θα συνεχίσει ως δάσκαλος στην Ιόνιο Ακαδημία της Κέρκυρας, αλλά απογοητευμένος κι από την εκεί συμπεριφορά του πνευματικού κόσμου θα επιστρέψει στο Λονδίνο.
Θα ασπαστεί το προτεσταντικό δόγμα και θα αφιερώσει το τελευταίο μέρος του συγγραφικού του έργου σε μεταφράσεις θρησκευτικών έργων της Αγγλικανικής Εκκλησίας (Βιβλίο Δημοσίων προσευχών, Περί δογμάτων διοίκησης και ιερουργιών της αγγλικής Εκκλησίας κ.α.), ενώ με τη δεύτερη γυναίκα του θα ανοίξει παρθεναγωγείο στο οποίο και θα διδάξει μαθηματικά και ξένες γλώσσες. Σε ηλικία 77 ετών θα πεθάνει από πνευμονία.
Ο Κ. Παλαμάς, 20 χρόνια μετά το θάνατό του, θα γράψει για αυτόν επαναφέροντας το έργο του στο προσκήνιο:
«και πώς να μην πληρώσει ακριβά την τόλμη του ο Κάλβος, θρασύς, καινοτόμος, απαρνητής των πατρώων θεών και των λαϊκών παραδόσεων και πώς να μην λησμονηθεί»
πηγή: .nea-acropoli.gr
