Η βραβευμένη ταινία ντοκιμαντέρ ΑΠΟ ΠΗΛΟ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Γκουζιώτη και σε παραγωγή Δήμητρας Μπέσση γυρίστηκε το 2011-12 στην Αίγινα. Θέμα της είναι η αιγινήτικη αγγειοπλαστική τέχνη αλλά έχει προβληθεί δημοσίως στο νησί μόνον μία φορά στο λαογραφικό μουσείο της πόλης σε μια όμορφη εκδήλωση του γυμνασίου Μεσαγρού για την ιστορία του Μεσαγρού. Είναι μια ευκαιρία για τους Αιγινήτες να δουν την ταινία που θα προβληθεί, για πρώτη φορά, από την Βουλή Τηλεόραση, την Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου ώρα 15.30.
Ο σκηνοθέτης της ταινίας έγραψε ένα κείμενο-χρονικό για το ντοκιμαντέρ, που φιλοξενήθηκε στο περιοδικό “Αιγιναία” στο τεύχος Δεκεμβρίου 2012.
Το αναδημοσιεύουμε με χαρά:
Στην Ελλάδα υπάρχει, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του εξήντα, μεγάλη και αξιόλογη παραγωγή ταινιών ντοκιμαντέρ με θέματα του πολιτισμού της υπαίθρου. Πρωτοπόροι αυτού του κινηματογραφικού είδους υπήρξαν σημαντικοί δημιουργοί όπως ο Βασίλης Μάρος, ο Ρούσος Κούνδουρος, ο Ροβήρος Μανθούλης, ο Τάκης Κανελλόπουλος, ο Νέστωρ Μάτσας, ο Φώτης Μεσθεναίος. Δεν θα μπορούσε, άλλωστε, να συμβαίνει διαφορετικά αφού ο λαϊκός πολιτισμός αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πνευματικής, της οκονομικής και της κοινωνικής ζωής του τόπου. Ήθη, έθιμα, δημιουργήματα, μουσικά ακούσματα, μαρτυρίες και επαγγέλματα έχουν καταγραφεί – και συνεχίζουν να καταγράφονται – από το σύνολο, σχεδόν, των Ελλήνων κινηματογραφιστών. Αποτελεί παράδοση, για τους Έλληνες κινηματογραφιστές, η δημιουργία έργων εμπνευσμένων από την ελληνική παράδοση. Σ’ αυτό έχει παίξει – και συνεχίζει – σημαντικό ρόλο η κρατική τηλεόραση, η οποία παράγει και προβάλλει με συστηματικό τρόπο τα ντοκιμαντέρ αυτά, είτε πρόκειται για αυτοτελή έργα είτε για σειρές. Αντιθέτως, η ιδιωτική τηλεόραση δεν έχει προβάλλει, ποτέ της, ούτε ένα ντοκιμαντέρ για τον λαϊκό πολιτισμό (ούτε καν ελληνικό ντοκιμαντέρ με οποιοδήποτε θέμα). Η σημασία του ντοκιμαντέρ αυτού του είδους (λαογραφικό, εθνολογικό, μουσικό, ανθρωπολογικό, πολιτισμικό, ιστορικό) είναι τεράστια για την εξέλιξη του οπτικοακουστικού πολιτισμού μιάς χώρας. Τα έργα αυτά αποτελούν μοναδικά ντοκουμέντα και μαρτυρίες για την μη αστικοποιημένη Ελλάδα, παρακαταθήκες για την υγιή σχέση του ανθρώπου με την ιστορία, τη φύση, το περιβάλλον, τη θρησκεία. Οι Έλληνες κινηματογραφιστές, παλαιότεροι και νεώτεροι (ευτυχώς) τιμούν αυτό το είδος και φροντίζουν να το καθιστούν συνεχώς σύγχρονο και ζωντανό. Συνεργάζονται στενά με τους κατοίκους της υπαίθρου, τεχνίτες, μουσικούς, ζωγράφους και αγρότες αλλά και σημαντικούς μελετητές και ερευνητές, λαογράφους, εθνολόγους, συγγραφείς, μουσικολόγους, εκπαιδευτικούς, ταξιδευτές, ώστε να υπάρχει πάντοτε ολοκληρωμένη τεκμηρίωση. Στούς θεσμούς παραγωγής, πέραν των καθαρά κινηματογραφικών και τηλεοπτικών (ιδιώτες παραγωγούς, ΕΡΤ, Ελληνικό Κέντρο Κιν/φου, Υπουργείο Πολιτισμού) πρέπει να αναφέρουμε τους διάφορους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, συλλόγους, μουσεία, ομάδες, πανεπιστήμια, σχολεία, που στηρίζουν την παραγωγή ντοκιμαντέρ όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια, καθώς έχει γίνει πια σαφές ότι όποιος ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη αλλά και την προβολή ενός τόπου είναι αδύνατον να αποκλείσει τα οπτικοακουστικά εργαλεία, την γλώσσα του σινεμά, της τηλεόρασης και του διαδίκτυου. Σημαντική είναι, επίσης, στην προβολή των ντοκιμαντέρ και η ύπαρξη των διάφορων φεστιβάλ (όχι μόνον των κινηματογραφικών). Απέχουμε, βεβαίως, ακόμη αρκετά από το σημείο εκείνο στο οποίο η τοπική αυτοδιοίκηση θα κατανοήσει την σημασία του ντοκιμαντέρ έξω από τα στενά τουριστικά – αναπτυξιακά πρότυπα αλλά αυτό είναι ένα θέμα γενικώτερης οπτικοακουστικής παιδείας η οποία, δυστυχώς, δεν χαρακτηρίζει τις προηγούμενες γενιές. Αποτελεί, όμως, χαρακτηριστικό της νεώτερης γενιάς καθώς η οπτικοακουστική γλώσσα έχει αρχίσει να διδάσκεται στα παιδιά από τις πρώτες τάξεις του γυμνασίου. Εκτός του ότι πρόκειται για μια γνώση ιδιαίτερα ευχάριστη και συναρπαστική γίνεται γρήγορα αντιληπτό ότι με τη βοήθεια της τεχνολογίας το ντοκιμαντέρ είναι ένα εργαλείο άμεσης έκφρασης με πολλούς αποδέκτες.
Στην Αίγινα υπάρχει σημαντικό και συνεχές ενδιαφέρον πολλών ατόμων και φορέων για την τέχνη, τον πολιτισμό, την ύπαιθρο, την οικολογία. Αυτό αναπτύσσεται ταυτόχρονα με την αστικοποίηση και την τουριστική δραστηριότητα, άλλοτε αρμονικά ως προς αυτήν και άλλοτε διαλεκτικά. Σε ό,τι αφορά στο ντοκιμαντέρ όμως δεν έχουν γυριστεί αρκετά έργα ώστε να είναι συγκρίσιμα – ποσοτικά – με άλλες μορφές έκφρασης (μουσική, θέατρο, εικαστικά, λογοτεχνία). Αυτό είναι παράξενο, διότι στο νησί υπάρχουν πολλά ερεθίσματα για τη δημιουργία ντοκιμαντέρ είτε από ντόπιους, σε μια καλώς εννοούμενη ερασιτεχνική βάση, είτε από άλλους δημιουργούς. Αρχαιότητα, φύση, οικολογία, λαϊκός πολιτισμός, πολιτική, θρησκεία, περιήγηση, τέχνη και, φυσικά, ένα από τα πλέον καθοριστικά ερεθίσματα για την δημιουργία μιας ταινίας, η μοναδική φωτογραφική ποιότητα του Αιγινήτικου φωτός, θα μπορούσαν να προκαλέσουν το ενδιαφέρον περισσότερων καλλιτεχνών ή ομάδων με σκοπό τη δημιουργία ταινιών.
Ως τώρα έχουν γυριστεί στην Αίγινα λίγα αλλά αξιόλογα ντοκιμαντέρ και ελπίζουμε να γυριστούν και άλλα. Αυτά είναι:
“Παλιαχώρα – η μεσαιωνική ακρόπολις της Αίγινας” του Δήμου Θέου για την ΕΡΤ, 1980.
“Αίγινα – Αγγελάκη Ρουκ” του Μάριου Καραμάνη, για την εκπομπή της ΕΡΤ “Τα λόγια της πόλης”, 1991.
“Ο Ελαιώνας της Αίγινας” του Νίκου Αλπαντάκη, παραγωγή “Ηρωνικός”, 2010.
“Φυστίκι Αιγίνης” του Νίκου Αλπαντάκη, παραγωγή “Ηρωνικός”, 2010.
Στα έργα αυτά, προστέθηκε πρόσφατα και το δικό μας “Από πηλό”.
Μας ζητήθηκε από την “Αιγιναία” (περιοδικό που σχεδόν κάθε θέμα του αποτελεί ολοκληρωμένη πρόταση για ντοκιμαντέρ) να καταθέσουμε την εμπειρία μας από την παραγωγή αυτής της ταινίας, η οποία έχει ως θέμα της την διαδικασία δημιουργίας των αιγινήτικων παραδοσιακών κεραμεικών από τους τελευταίους αγγειοπλάστες της Αίγινας Νεκτάριο και Γιώργο Γκαρή, στον Μεσαγρό.
Επειδή η καταγωγή μου δεν είναι από την Αίγινα αλλά από τα Τρίκαλα, δεν γνώριζα το έργο των Νεκτάριου και Γιώργου Γκαρή. Γνώριζα μόνον ελάχιστα πράγματα για το αιγινήτικο κανάτι, σύμβολο της Αίγινας, που το θυμόμουν από ένα αναγνωστικό δημοτικού, σε μια εικόνα η οποία πάντοτε μου προκαλούσε μια ευχάριστη και δροσερή διάθεση. Ώσπου ήρθα, πριν από 2 χρόνια, να εγκατασταθώ μόνιμα στην Αίγινα, ιδιαίτερη πατρίδα της γυναίκας μου Δήμητρας. Άρχισα να αναζητώ με το βλέμμα τα περίφημα κανάτια, όπου υπάρχουν, στις αυλές, στα μαγαζιά, στις εικόνες, στς γιορτές. Διαβάζοντας μια συνέντευξη του Νεκτάριου Γκαρή στο περιοδικό Saronic Magazine και βλέποντας μιαν, ασυνήθιστα, εκφραστική φωτογραφία του από τον Δημήτρη Βλάϊκο, το ενδιαφέρον μου κεντρίστηκε. Ένα πρωί επισκεφτήκαμε το εργαστήρι της οικογένειας Γκαρή στον Μεσαγρό. Ο χειμαρώδης λόγος του Νεκτάριου και του Γιώργου, οι αφηγήσεις τους, οι γεμάτες μικρές και μεγάλες ιστορίες από τη ζωή της οικογενείας τους (που όλα τα μέλη της ήταν ταγμένα στον πηλό…) όσο και άλλων παλαιών αγγειοπλαστών, μας έκαναν να νοιώσουμε ότι έχουμε μπροστά μας δύο γνήσιους τεχνίτες, δεμένους σφιχτά, μοιραία, με την αιγινήτικη γη αλλά και με τους αρχαίους τεχνίτες, αυτούς που τα έργα τους βρίσκονται στο αρχαιολογικό μουσείο του νησιού αλλά και σε άλλα. Με παραξένεψε ιδιαίτερα το γεγονός ότι αυτοί οι δύο καλλιτέχνες είναι οι τελευταίοι εναπομείναντες, ύστερα από χιλιάδες χρόνια δημιουργίας κεραμεικών. Τους παρομοίασα με δύο σπάνια πουλιά για τα οποία όμως δεν υπάρχει κάποιο καταφύγιο περίθλαψης. Πέραν αυτών, ουδείς άλλος θα μπορέσει να φτιάξει ένα απλό, πανέμορφο αιγινήτικο κανάτι, μια στάμνα, ένα πιθάρι, από γνήσιο αιγινήτικο λευκό πηλό, ψημμένα στο ξυλοκάμινο με ελιά και πεύκο, τα μοναδικά κεραμεικά που κρατούν το νερό δροσερό χάρη στην ιδιαιτερότητα του πηλού και της επεξεργασίας του. Έτσι τους είδα, ως δραματικά πρόσωπα που κουβαλούν ένα αρχαίο βάρος, μόνοι, επίμονοι, αφανείς και απίστευτα πιστοί σε αυτό που κάνουν. Κι αυτό ήταν, βεβαίως, αρκετό ώστε να αποφασίσουμε να γυρίσουμε ένα φιλμ για τους καλλιτέχνες αυτούς. Το δέχτηκαν με απλότητα και τους διαβεβαιώσαμε πως θα είναι μια διακριτική κινηματογράφιση που δεν πρόκειται να τους βγάλει από τον ρυθμό τους.
Επειδή η απόφαση ήταν αρκετά αυθόρμητη, ακολούθησε ένα διάστημα προβληματισμού και σκέψεων για το σενάριο και το ύφος της ταινίας. Πέραν του ότι δεν είχαμε καμμία προηγούμενη σχέση με την αγγειοπλαστική και έπρεπε να καλύψουμε το κενό γνώσης γύρω από το θέμα, εκείνο που μας προβλημάτιζε επίσης ήταν το αν θα μπορέσουμε να αποδώσουμε το μοναδικό πάθος, την δημιουργική εμμονή και την ολοκληρωμένη αντίληψη των αδερφών Γκαρή για την κεραμεική τέχνη. Ευτυχώς βρέθηκαν πολύτιμοι αρωγοί οι οποίοι μας μετέδωσαν τις γνώσεις τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο: η αρχαιολόγος Ειρήνη Γρατσία, ο γεωλόγος Γιάννης Μπαντέκας, η κεραμίστρια Αγνή Σιαμπανοπούλου και ο Γιώργος Μπόγρης. Χάρη σε αυτούς και την αφιλοκερδή συμμετοχή τους μπορέσαμε να πραγματοποιήσουμε την έρευνά μας σχετικά με τις τεχνικές, τεχνολογικές, αρχαιολογικές, γεωφυσικές, αισθητικές και πολιτισμικές παραμέτρους του ντοκιμαντέρ.
Νοιώθοντας πως έχουμε κάποια θεωρητικά εφόδια επισκεφτήκαμε ξανά το εργαστήρι και, έχοντας επιλέξει να λειτουργήσουμε, από αισθητική και τεχνική άποψη, όσο πιο απλά και αθόρυβα, αρχίσαμε την κινηματογράφηση (στην αρχή μόνος και στη συνέχεια με την πολύτιμη συμμετοχή του συνάδελφου Θωμά Γκίνη). Κάθε επίσκεψη στον Μεσαγρό γινόταν από διαφορετική διαδρομή, με σκοπό να κινηματογραφηθούν διάφορα πλάνα του νησιού της Αίγινας, αυτοσχεδιάζοντας πάνω σε μιαν ολιγοσέλιδη σεναριακή “σκαλέτα” η οποία εμπλουτιζόταν διαρκώς με νέα γνωστικά, αισθητικά, τεχνικά, γεωγραφικά ή αφηγηματικά στοιχεία.
Ο Νεκτάριος και ο Γιώργος αγαπούν πολύ τη συζήτηση, ακόμη και όταν σπάζουν την πασπάρα ή όταν κάθονται στον τροχό, ιδιαιτέρως τότε. Μια πρώτη σεναριακή προσέγγιση χαρακτηριζόταν από την δυνατότητα χρήσης των αφηγήσεων και των επεξηγήσεων των καλλιτεχνών συμπληρωματικά ως προς την προετοιμασία των υλικών και την δημιουργία των έργων τους. Γρήγορα όμως αντιληφθήκαμε ότι είναι αδύνατον να έχουμε σωστή ηχοληψία του λόγου τους εξ’ αιτίας των θορύβων του εργαστηρίου και, επίσης, δεν θέλαμε να γυρίσουμε συνηθισμένες συνεντεύξεις, στήνοντάς τους εμπρός στην κάμερα για να μιλήσουν. Αυτό και αισθητικά δεν θα ταίριαζε αλλά, επίσης, θα έσπαζε την ενότητα της ταινίας η οποία βασίζεται στην σχολαστική απόδοση της δουλειάς των αγγειοπλαστών με τη χρήση ελάχιστων, εμβόλιμων, σύντομων ενοτήτων σχετικών με το κυρίως θέμα: πλάνα από ένα μικρό παιδί που παίζει με χώμα και νερό, εικόνες από την αιγινήτικη γη και τη θάλασσα, στιγμιότυπα από τις τελετές του Κλήδωνα και του Λειδινού στο Βαθύ και στην Κυψέλη όπου η στάμνα παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Επιλέξαμε να μην υποβαθμίσουμε αλλά να τονίσουμε την ρυθμική, εσωτερική, σχεδόν μαγική διαδικασία, την ήρεμη συνεργασία των χεριών με το βλέμμα και το μυαλό των δημιουργών, αφήνοντας τη δράση να εξελιχθεί μέσω των κινήσεων των δαχτύλων, των εκφράσεων του προσώπου και του βλέμματος, της στάσης του σώματος, όλα σε μια συναρπαστική διαλεκτική σχέση με το χώμα, το νερό, τη φωτιά και τα εργαλεία, για μιαν απολύτως ακριβή μορφοποίηση του πηλού σε κανάτι, στάμνα ή πιάτο. Έτσι αντί για συνεντεύξεις, συζητήσεις ή σχόλια υπό μορφή σπηκάζ προτιμήσαμε τον γραπτό λόγο, σε σύντομους μεσότιτλους, όπου αυτό ήταν αναγκαίο:
Η πρώτη ύλη.
Αρχαία Γη της Αίγινας
σπάνιος άργιλος.
Κάτω από τον ναό
της Αφαίας Αθηνάς
οι τελευταίοι τεχνίτες
του Μεσαγρού
πλάθουν
μια γλώσσα από πηλό
αρχαία.
Η ζωή της οικογένειας του Νεκτάριου και του Γιώργου Γκαρή είναι ταυτισμένη με τον πηλό και τη δημιουργία. Από μικρά παιδιά έμαθαν να βοηθούν με κάθε τρόπο στην οικοτεχνία, όπου η μητέρα τους, η κυρία Κατερίνα, ήταν ο βασικός βοηθός του πατέρα τους και υπεύθυνη για πολλές δουλειές του εργαστηρίου και φυσικά του νοικοκυριού. Ήταν εκείνη που έως πρόσφατα φιλοτεχνούσε τις ζωγραφιές και τα σχέδια μετά το ψήσιμο των αντικειμένων. Τα παιδιά συμμετείχαν σε όλα τα στάδια προετοιμασίας, από την εξόρυξη της πασπάρας, τη μεταφορά, το σπάσιμο, το λοιώσιμο σε νερό, το κοσκίνισμα και το στέγνωμα ως την αποθήκευση και σιγά σιγά στο πλάσιμο στον τροχό ή στα ανάγλυφα. Ο Νεκτάριος ειδικεύτηκε στον τροχό και ο Γιώργος στα ανάγλυφα και στην διακόσμηση. Το περιβάλλον του Μεσαγρού ήταν ιδανικό για την δραστηριότητα των αγγειοπλαστών, όχι μόνο για την οικογένεια Γκαρή αλλά και για άλλες οικοτεχνίες που αποτελούσαν μια συντεχνία με ιδιαίτερες σχέσεις, κώδικες και επαγγελματικά μυστικά που παραδίδονταν από γενιά σε γενιά. Μέσα από τον υγιή ανταγωνισμό προσπάθησαν με κάθε τρόπο να διατηρήσουν την τέχνη τους και να την εξελίξουν, σεβόμενοι την παράδοση. Το εργαστήρι των Γκαρήδων ήταν και είναι πάντοτε ανοιχτό σε κάθε επισκέπτη, ερευνητή, καλλιτέχνη, επαγγελματία ή ερασιτέχνη που θέλει να γνωρίσει καλύτερα την αγγειοπλαστική. Ξεπερνώντας τα παλιά συντεχνιακά στεγανά, τα δύο αδέρφια απολαμβάνουν να μεταδίδουν τη γνώση, που και οι ίδιοι απέκτησαν από τους παλιούς τεχνίτες. Όνειρό τους είναι να μπορέσουν να διδάξουν, όσο είναι ακόμη καιρός, σε νέους καλλιτέχνες, να μεταδώσουν την εμπειρία τους, για να μη χαθεί, καθώς είναι οι τελευταίοι των αγγειοπλαστών της Αίγινας. Δυστυχώς δεν υπάρχει σοβαρό ενδιαφέρον από τους αρμόδιους φορείς του νησιού προς αυτή την κατεύθυνση και αυτό τους προβληματίζει και τους πικραίνει. Αυτός είναι και ο λόγος που δέχτηκαν με προθυμία να γυριστεί το ντοκιμαντέρ “Από πηλό”, ώστε να υπάρχει μια πλήρης καταγραφή της δημιουργικής διαδικασίας με την δυνατότητα χρήσης της ταινίας (και μακάρι να υπάρξουν κι άλλες ανάλογες) σε οποιαδήποτε εκπαιδευτική προσπάθεια στο μέλλον.
Οι συνεργάτες μου κι εγώ δεν συνηθίζουμε να αρχίζουμε το μοντάζ μιας ταινίας πριν ακόμη ολοκληρωθούν τα γυρίσματα, ούτε καν να βλέπουμε το γυρισμένο υλικό (παρά μονάχα για τεχνικούς ελέγχους). Το ίδιο κάναμε και σε αυτή την ταινία, κρατώντας όμως πολλές σημειώσεις και σχέδια για το μοντάζ και την σύνθεση. Γρήγορα έγινε αντιληπτό ότι το θέμα μας – η δουλειά του Νεκτάριου και Γιώργου Γκαρή – ξεφεύγει από το να είναι το μοναδικό θέμα της ταινίας. Το υλικό άρχισε να φανερώνει κι άλλα επίπεδα. Πως υπάρχει ένα έντονο συμβολικό στοιχείο που σχετίζεται με τον παγκόσμιο μύθο της ανθρώπινης γένεσης από πηλό. Έτσι, ο τίτλος ήρθε να ορίσει αυτό το αρχετυπικό επίπεδο.
Ενώ τα γυρίσματα άρχισαν τον Ιούλιο, φτάσαμε στον Οκτώβριο κι ακόμη δεν είχαμε καταφέρει να κινηματογραφήσουμε δύο πολύ βασικές ενότητες που αφορούν στην προπαρασκευή και είναι πολύ σημαντικές για την διαδικασία: η εξόρυξη της πασπάρας, του μοναδικού στο είδος του λευκού αιγινήτικου άργιλου από το νταμάρι στον Άγιο Θωμά και το ψήσιμο των αντικειμένων στο ξυλοκάμινο. Στο νταμάρι δεν μπορούσαμε να πάμε εύκολα διότι ο δρόμος που οδηγεί σε αυτό έχει μετατραπεί σε οικόπεδο και δεν έχει υπάρξει καμμία πρόβλεψη για το πώς θα μπορούσαν να διευκολυνθούν οι αγγειοπλάστες για τις μία-δύο φορές τον χρόνο που πρέπει να μεταφέρουν τον άργιλο. Το ξυλοκάμινο δεν μπορούσε να λειτουργήσει εξ’ αιτίας της υψηλής υγρασίας στην φθινοπωρινή ατμόσφαιρα που αυξάνει τον κίνδυνο ραγισμάτων στα κεραμεικά. Η αναμονή έδωσε την ευκαιρία στον συνθέτη Γιώργο Μαγουλά να γράψει την μουσική για την ταινία, η οποία προστέθηκε ως λυρικό σχόλιο μετά την ολοκλήρωση του μοντάζ εικόνας και ήχου. Ξαφνικά, ένα πρωϊνό του Οκτωβρίου, ο Νεκτάριος και ο Γιώργος, μόλις διαλύθηκε η πρωϊνή ομίχλη, αποφάσισαν να γεμίσουν το καμίνι με όλα τα αντικείμενα που είχαν πλάσει το καλοκαίρι. Η εμπειρία ήταν μοναδική σε ένταση, σε προσοχή και σε ακρίβεια στην εκτέλεση του εγχειρήματος. Το μεσημέρι έφραξαν το στόμιο του καμινιού με τούβλα και λάσπη και το δειλινό άναψαν τη φωτιά, τελετουργικά, στην αρχή με φύλλα ελιάς και στη συνέχεια με ξύλο ελιάς και πεύκου. Ξενύχτησαν τροφοδοτώντας συνεχώς με καλά υπολογισμένες ποσότητες ξύλου τη φωτιά και ελέγχοντας με αγωνία την διαδικασία. Το πρωί άνοιξαν το καμίνι, ευτυχείς που μόνον ελάχιστα ραγίσματα υπήρχαν στα αντικείμενα. Ένα απόγευμα Σαββάτου καταφέραμε να επισκεφτούμε και το νταμάρι για το γύρισμα της εξόρυξης και συλλογής της πασπάρας και είναι αυτή η πρώτη σκηνή της ταινίας ενώ του καμινιού είναι η τελευταία.
Ο τελευταίος μεσότιτλος της ταινίας αναφέρει ότι η NASA σε συνεργασία με το Μουσείο Getty προσπαθεί να ανακαλύψει τον τρόπο κατασκευής των αρχαίων αττικών αγγείων διότι είναι τα μοναδικά κεραμεικά υλικά που αντέχουν στις πολύ υψηλές και στις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες στις οποίες εκτίθενται τα διαστημικά σκάφη στα ταξίδια τους. Όταν το ανέφερα στον Νεκτάριο το αντιμετώπισε ως κάτι φυσικό, ως κάτι που το γνωρίζει από παιδί, μαζί και με άλλους “μαγικούς” τρόπους που η ύλη συμπεριφέρεται, αντιδρά, μορφοποιείται και αντιστέκεται. Μια γνώση που του μεταδόθηκε από τον πατέρα και τον παππού του και ο ίδιος προσπαθεί να την διατηρήσει και να την εξελίξει μέσα στον χρόνο, μοναχικός, λίγο σαν δον Κιχώτης, αποφεύγοντας τις ευκολίες του βιομηχανικού εισαγόμενου έτοιμου πηλού και του ηλεκτρικού καμινιού. Παραδοσιακός καλλιτέχνης, ναι, αλλά με την ολοκληρωμένη φιλοσοφία χρήσης μιας πανάρχαιας τεχνολογίας η οποία αποτελεί παράδειγμα ακόμη και για την σημερινή τεχνολογία αιχμής στην κατασκευή κεραμεικών υλικών.
Αγνοημένος από την πολιτεία αλλά τιμώμενος και σεβαστός από το σύνολο του αιγινήτικου λαού, των ανθρώπων του πολιτισμού και των ομοτέχνων του, ο Νεκτάριος Γκαρής και ο αδερφός του Γιώργος μας παρουσίασαν για τις ανάγκες της ταινίας ό,τι καλύτερο έχουν κι αυτό το έκαναν, όπως και όλοι οι συνεργάτες της ταινίας, από αγάπη για την τέχνη τους και για το ευλογημένο νησί της Αίγινας.
Η πρεμιέρα της ταινίας έγινε στο 2ο Φεστιβάλ Ψηφιακού Κινηματογράφου Αθήνας, τον Ιούνιο του 2012 και τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο καλύτερου ντοκιμαντέρ στην απονομή που έγινε στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Τον Σεπτέμβριο προβλήθηκε για πρώτη φορά στην Αίγινα, στο Λαογραφικό Μουσείο, σε μια όμορφη εκδήλωση του γυμνασίου Μεσαγρού με θέμα την Ιστορία και τον πολιτισμό του χωριού, στα πλαίσια της Γιορτής Φυστικιού. Συμμετείχε, επίσης, στο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας τον Οκτώβριο και θα ακολουθήσουν και άλλες προβολές. Οι Αιγινήτες δέχτηκαν με εκτίμηση την ταινία, νοιώθοντας ότι παρουσιάζει ένα σημαντικό κομμάτι του πολιτισμού τους, διότι, όπως αναφέρεται και στο φιλμ
Στο εργαστήριο του πατέρα.
Από γενιά σε γενιά
η ποίηση του πηλού
τέχνη
που δεν πρέπει να σβήσει
ποτέ.
Στοιχεία της ταινίας:
Τίτλος: Από πηλό (Αγγλικά: Pottery poetry)
Διάρκεια: 46΄ 35΄
Σκηνοθεσία-σενάριο-φωτογραφία: Δημήτρης Γκουζιώτης
Μοντάζ: Δήμητρα Μπέσση
Μουσική: Γιώργος Μαγουλάς
Βοηθός σκηνοθέτης: Θωμάς Γκίνης
Ήχος: Παναγιώτης Κυριακόπουλος
Παραγωγός: Δήμητρα Μπέσση
Έτος παραγωγής: 2012
Το τρέιλερ της ταινίας ΑΠΟ ΠΗΛΟ :
