Στέρνες, φραγματάκια, σουβάλες στην Αίγινα: Νερό για το χωράφι και τα ζωντανά

Απέναντι στην πολυδιάστατη κρίση που περνάμε, κεντρική σημασία αποκτά η ανασυγκρότηση της παραγωγής με βάση τις σημερινές εναπομείνασες δυνατότητες. Αυτές, δεν είναι άλλες από τις ζωντανές δυνάμεις ανθρώπων που, συνεργατικά και φιλικά, θα δώσουν το ανάλογο νόημα στην παραγωγή των αγαθών, κραδαίνοντας τη σκυτάλη από την ιστορία και τους παλιούς που ακόμα ζούνε στο νησί. Οι σχέσεις εμπιστοσύνης και η αλληλεγγύη, η γνώση και ο μόχθος, θα συμβάλουν στο φτιάξουμε μια τοπική οικονομία που θα διαπλατύνεται και θα συνθέτει στο διάβα της, τη ζωή και την επιβίωση. Μια σειρά επιστολών θα επιδιώξουν να συμβάλουν σε μια σοβαρή συζήτηση μετάβασης, σε δρόμους σύγχρονους και συνάμα βιώσιμους. Θέλουμε μια Αίγινα που θα κρατά τα παιδιά της στο νησί και θα τους δίνει τη δυνατότητα να αναπτύξουν δημιουργικά τις παραγωγικές τους ικανότητες, σε μια φιλική-συνεργατική οικονομία.

Γιώργος Σεφέρης

Πολλοί νέοι άνθρωποι, πολλοί άνεργοι, πολλοί άνθρωποι που επιθυμούν να συμπληρώσουν το εισόδημά τους σε είδος ή σε χρήμα, πολλά νοικοκυριά που επιθυμούν να έχουν το περιβολάκι, το μποστάνι και τις κότες τους, δυσανασχετούν ή παραιτούνται από παραγωγικές προσπάθειες. Η πιο μεγάλη αδυναμία που αναχαιτίζει κάθε σκέψη για την παραγωγή στην Αίγινα είναι η φαινομενική έλλειψη του νερού. Και αναφερόμαστε στην «φαινομενική έλλειψη νερού» διότι νερό υπάρχει. Υπάρχει ήδη στις περίπου 160 σουβάλες που ακόμα λειτουργούν, υπάρχει κάτω από τη γη στον άγνωστο, υδάτινο ορίζοντα που λεηλατείται από τις ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις με άμεσο αποτέλεσμα την υφαλμύρωση των νερών, υπάρχει στο πανάρχαιο υδραγωγείο του νησιού για το οποίο δεν ακούγεται λόγος, υπάρχει ως υπόσχεση στον ουρανό και μέσω του αντιπλημμυρικού έργου διοχετεύεται προς τη θάλασσα. Νερό, θα μπορούσε να υπάρχει για παραγωγικούς λόγους ακόμα και σήμερα, στις υδροφόρες που δεν πάνε εκεί που πρέπει: σε άνυδρες περιοχές, για να ποτίζονται τα ζωντανά που θα μπορούσαν να υπάρχουν και οι κήποι θα μπορούσαν να καλλιεργούνται. Θα μπορούσε να υπάρχει νερό, μετρημένο και αρκετό, στις στέρνες που δεν μπορούν να χτίσουν, άνθρωποι που το θέλουν. Θα μπορούσε να υπάρχει πολύ νερό, στα μικρά φράγματα που δεν χτίζονται στα ορεινά και ημιορεινά του νησιού. Για αυτό μιλάμε για «φαινομενική έλλειψη του νερού». Διότι νερό υπάρχει.

Μιχάλης Κατσαρός

Αν θα μπορούσε να υπάρξει μια σχετική «πολιτική πρόταση», δηλαδή μια πρόταση πολιτών που υπερασπίζονται το αυτονόητο αίτημα της στήριξης παραγωγικών δράσεων, αυτή αφορά πρωτίστως το νερό. Μια πρόταση ως αίτημα και απαίτηση, μπορεί να σταθεί σε ένα πλαίσιο αλλαγής κατευθύνσεων των χρηματοδοτήσεων, από το παρασιτικό-εργολαβικό στις υποδομές για την παραγωγική ανασυγκρότηση. Το απαραίτητο νερό για την πρωτογενή παραγωγή μπορεί να υπάρξει και να περισσέψει:

-με τη χρηματοδότηση της συντήρησης των 160 -μέχρι τώρα καταμετρημένων- σουβάλων ή ταμιευτήρων νερού που ακόμα υπάρχουν και λειτουργούν σε διάφορα σημεία του νησιού

-με τη χρηματοδότηση της οικιακής και αγροτοκτηνοτροφικής στέρνας ως α)εναλλακτικού τρόπου των νοικοκυριών για την καθημερινή λάτρα, το πότισμα του κήπου και των ζωντανών αλλά και β)απαραίτητης προϋπόθεσης για επαγγελματική αποκατάσταση νέων αγροτών και κτηνοτρόφων

-με τη χρηματοδότηση των μικρών φραγμάτων, τύπου στ’ Απεράθου της Νάξου ή μικρών ορεινών ταμιευτήρων τύπου Άνδρου

-με τη χρηματοδότηση μιας συστηματικής προσπάθειας ενίσχυσης απομακρυσμένων περιοχών από το δίκτυο, μέσω υδροφόρων οχημάτων για μαντριά και συλλογικούς κήπους

-με τη χρηματοδότηση της ανάδειξης και της συντήρησης των παλιών δημόσιων πηγαδιών

-με τη χρηματοδότηση της ανάδειξης και της συντήρησης του αρχαίου υδραγωγείου της Αίγινας

Αυτή η χρηματοδότηση είναι μια πραγματική επένδυση που θα μπορέσει να δώσει εργασία σε πολλές δεκάδες οικοδόμους που έχουν μείνει άνεργοι λόγω της κρίσης και οι οποίοι θα πραγματοποιούν μια χρήσιμη κοινωφελή εργασία. Από την άλλη θα εμπλουτίσει τον υδροφόρο ορίζοντα με νερό της βροχής, αλλάζοντας θετικά το περιβάλλον και δημιουργώντας τις δυνατότητες να στηριχτεί έμπρακτα ένας σοβαρός παραγωγικός ιστός. Τέλος, η ανάδειξη του αρχαίου υδραγωγείου και η έμπρακτη αξιοποίηση των παλιών δυνατοτήτων υδροδότησης αποκτούν δυνητικά μια τουριστική υποδομή που συνδυάζει την οικολογία, τις παλιές υποδομές καθώς και το διαχρονικό ενδιαφέρον για την αρχαιολογία. Αν προσθέσουμε και το γεγονός ότι μπορεί να λειτουργήσει παραδειγματικά για τους επισκέπτες του νησιού μας που είναι αναμεταδότες και θετικών ειδήσεων, τότε μια τέτοια εφαρμογή μπορεί να αποτελεί παράδειγμα  συνδυασμού πρακτικών ύδρευσης και ανάδειξης τουριστικών αξιοθέατων.

Όλα αυτά όμως σκαλώνουν στο γεγονός ότι «δεν υπάρχουν λεφτά» για όλα αυτά που είναι «σημαντικά», «δεν υπάρχουν» -γενικώς- «λεφτά», σκαλώνουν στο «θέλουμε, αλλά τι λεφτά να δώσουμε που δεν υπάρχουν»…  και άλλα τέτοια.  Εκ πρώτης αναγνώσεως φαίνεται να έχουν δίκιο: «τώρα με την κρίση…» «πού καιρός για τέτοια» κι άλλα τέτοια προσχήματα που λειτουργούν ως προπέτασμα καπνού. Όμως όπως και με τη «φαινομενική έλλειψη νερού», έτσι υπάρχει και «φαινομενική έλλειψη χρήματος». Συνήθως για «τέτοια». Διότι χρηματοδοτήσεις πραγματοποιούνται για μια σειρά έργων που προτεραιότητά τους είναι η φαινομενική διαχείριση του άστεως, η φαινομενική απασχόληση των ανέργων, η φαινομενική στήριξη μέσω αντιπλημμυρικών έργων, η φαινομενική στήριξη του αθλητισμούκι όχι οι υποδομές. Συνεπώς, «λεφτά υπάρχουν» αλλά διαθέτονται όπου μπορούν να παράγουν πολιτική και θέαμα. Τα φαινόμενα όμως, εξαπατούν.

Ένα συμπαραστάτης μας από τους παλιούς της Αίγινας, όχι τόσο μεγάλος που να μη θυμάται, όχι τόσο μικρός που να μην έχει ζήσει ένα πλούτο ζωής μέσα στη φτώχεια, περπατώντας σε θεατές και αθέατες όψεις του νησιού μας, έκανε καταμέτρηση στις υπάρχουσες σουβάλες. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον για κάποιες από αυτές είναι ότι δεν λειτουργούν -απλά- ως ταμιευτήρες βρόχινου νερού αλλά είναι χτισμένες δίπλα σε σημεία που το νερό τρέχει από το ίδιο το έδαφος, σαν πηγάδι. Στην προσπάθεια αυτή, καταγραφής της κληρονομιάς μας, κάθε διόρθωση, υπόδειξη και πληροφόρηση, είναι απαραίτητη.

Θέση Προφήτης Ηλίας (20) (μεταξύ Άι Γιώργη-Άι Γιώργη και Προφήτη Ηλία, ΝΔ της Αίγινας)»

διαβάστε επίσης το:  1ο μέρος, το 2ο μερος, και το 3ο μέρος.