Από τα παλιά χρόνια, στην Ελλάδα αλλά και σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου, υπάρχει η δεισιδαιμονική αντίληψη ότι ορισμένες μέρες του χρόνου κυκλοφορούν ανάμεσά μας οι «Δρίμες» ή «Δρίματα», ανεξιχνίαστες καταστρεπτικές δυνάμεις και αν δεν προσέξουμε και δεν φυλαχτούμε θα πάθουμε κακό.
Πολύς κόσμος, κυρίως αυτός που ζει κοντά στη φύση, πιστεύει στην ύπαρξή τους, μιας και όντας προκατειλημμένος, είναι έτοιμος να ενοχοποιήσει τις δρίμες για όποιο τυχαίο δυσάρεστο γεγονός ή το ζημιογόνο αποτέλεσμα κάποιου αναμενόμενου εποχιακού φυσικού φαινομένου.
Ο καθορισμός της χρονικής περιόδου δραστηριότητας των δρυμών διαφέρει από τόπο σε τόπο. Η επικρατούσα αντίληψη στα περισσότερα μέρη είναι ότι εμφανίζονται το πρώτο εξαήμερο ή δωδεκαήμερο του Αυγούστου.
Στην Πελοπόννησο τις τοποθετούν στα Σάββατα του Μαρτίου, στις Δευτέρες του Αυγούστου, στο δωδεκαήμερο από Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα και κατά τις ημέρες της Πανσελήνου. Αλλού, στις τρεις πρώτες, τρεις μεσαίες και τρείς τελευταίες μέρες του Μαρτίου και του Αυγούστου.
Ενδιαφέρουσα είναι και η άποψη ότι οι δρίμες οφείλονται στη σύνοδο του Ηλίου με το Σείριο (Άλφα Μεγάλου Κυνός, το πιο λαμπερό αστέρι μετά τον ήλιο) που συμβαίνει από 24 Ιουλίου μέχρι 6 Αυγούστου. Η σύνοδος αυτή «φορτώνει» τον ουρανό και προκαλεί μια ατμόσφαιρα κακοτυχίας και «κακιάς ώρας». Είναι άλλωστε παρατηρημένο ότι αυτές τις ημέρες (καληώρα σαν και τώρα) έχουμε μια επιβαρυμένη ατμόσφαιρα και υψηλές θερμοκρασίες, τα γνωστά «Κυνικά Καύματα».
Η παράδοση θέλει, τις μέρες αυτές:
– Να μην πλένουμε ρούχα, διότι θα τρυπήσουν. Αυτό έχει και μια εξήγηση, διότι τα παλιά χρόνια στα χωριά, χρησιμοποιώντας τα πολύ δυνατά χειροποίητα σαπούνια και αλισίβες, χτυπώντας τα ρούχα με τον κόπανο, κάνοντας ατελές ξέβγαλμα και τέλος απλώνοντάς τα επάνω σε θάμνους με αγκάθια και για ώρες, κάτω από τον καυτό Αυγουστιάτικο ήλιο, το φυσικό αποτέλεσμα ήταν η πρόωρη φθορά, το «δριμοκόψιμο». Για να γλυτώσουν από αυτό, έβαζαν στο νερό της πλύσης ένα πέταλο η ένα καρφί. Γνωστές οι θεραπευτικές και προστατευτικές από δαιμόνια «δυνάμεις» του σιδήρου στην παράδοσή μας.
– Να μη λουζόμαστε γιατι θα αραιώσουν τα μαλλιά. Μια καλή δικαιολογία για να ξεχνάμε την ηλικία μας.
– Να μη μετράμε τα αστέρια γιατί θα βγάλουμε καρναβίτσες (κρεατοεληές) στα χέρια.
– Να μην κάνουμε μπάνιο στη θάλασσα, γιατί θα βγάλουμε εξανθήματα. Εκείνα τα χρόνια ήταν μια δοξασία. Σήμερα με τη ρύπανση είναι αναμενόμενο.
– Να μην ποτίσουμε τους κήπους γιατί θα ξεραθούν. Με αυτή τη ζέστη ποιός θα κοιτάξει τους κήπους;
-Να μην κόψουμε ξύλα, γιατί θα σαπίσουν. Κανείς δεν κόβει. Ας είναι καλά το πετρέλαιο.
– Να μη γυρίζουν άσκοπα τα μικρά παιδιά στους δρόμους το μεσημέρι. Ένας καλός τρόπος να τα συμμαζέψεις.
Για να προστατευτεί ο κόσμος από την κακοτυχία των ημερών αυτών, τις ξόρκιζε με το Αγίασμα της Ακολουθίας του Σωτήρος στις 6 Αυγούστου. Κατόπιν εορτής βέβαια, αλλά η παράδοση, παράδοση.
Παρόμοιες δοξασίες συναντάμε σε ολόκληρο τον κόσμο.
– Στη Λατινική Αμερική παύει κάθε δραστηριότητα που τυχόν υπήρχε.
– Στην Ιταλία δεν γίνονται γάμοι.
– Στο Ισραήλ ο Αύγουστος θεωρείται ο μήνας που «όταν φτάνει, μας μειώνει τη χαρά μας».
– Στην Κίνα θεωρείται «ο μήνας των πνευμάτων».
– Στην Κύπρο ονομάζουν τις δρίμες «Κακαουστιές» (κακές μέρες Αυγούστου)
– Στον Πόντο τις ονόμαζαν «Σαπίας», διότι σάπιζαν τα υφάσματα, τα δέρματα, τα ξύλα.
Ας δούμε για λίγο την προέλευση της λέξης. ‘Ολοι οι σύγχρονοι γλωσσολόγοι προτείνουν τη γραφή « Δρίμες – Δρίματα» και την προέλευσή της από τη λέξη « Δριμύς» (Εγκ. Ηλίου, Λεξ. Γ. Μπαμπινιώτη, Βικιλεξικό κ.ά)
Σεβαστή είναι και η άποψη του πατριάρχη της Ελληνικής Λαογραφίας Νίκου Πολίτη, που θέλει να προέρχεται η λέξη από τις Δρυμίδες-Δρυάδες Νύμφες. Άλλωστε στα δρίματα κυκλοφορούν δαιμονικά και νεράιδες, πνεύματα και φαντάσματα.
Αξίζει έδώ να αναφέρουμε την άποψη του Αδ. Κοραή στα ΑΤΑΚΤΑ (Αλφάβητον Δεύτερον, Παρίσι -1832). Προτείνεται η γραφή «Δρύμματα» και το αιτιολογεί ως εξής (δυστυχώς το μονοτονικό του υπολογιστή μου προδίδει λίγο τα γραφόμενα του σοφού Αδαμάντιου).
Δ Ρ Ύ Μ Μ Α Τ Α ( καί όχι δρύματα, Σ.) πληθ. Ουδέτερ.
Τούτο μόνον τό ρηματικόν έμειν’ είς τήν γλώσσαν από τό παλαιόν Δ ρ ύ π τ ω (dechirer, dilancerer) , ίσως διότι σημαίνει ανόητον έθος, παλαιάς δεισιδαιμονίας λείψανον.
Δ ρ ύ μ μ α τ α ονομάζουν οί χυδαίοι τάς πρώτας έξ ημέρας
τού Αυγούστου μηνός, κατά τάς οποίας δέν τολμούν νά πλύνωσι τά λερωμένα, διότι, κατά τήν υπόληψιν αυτών, ή αλισία δαπανά καί καταλύει τά πλυνόμενα ταύτας τάς ημέρας.
Η σοφία και οι εμπειρίες του λαού αποτυπώνεται και στις σχετικές παροιμίες.
-Κατά τα δρίματα και τα κρίματα.
-Οι δρίμες αφήνουν θύμησες.
-Φύλαγε τα δρίματα, να σε φυλάξει ο Θεός
– Του Αυγούστου οι δρίμες στα πανιά και του Μαρτιού στα ξύλα.
Ας ευχηθούμε ο φετεινός Δριμάρης-Αύγουστος να είναι ευλογημένος. Με Αγίασμα ή έστω με Καρφοπέταλο.
Γιάννης Τζεβελέκος
