Η Ρωξάνδρα Στούρτζα (1786-1844) υπήρξε ο ανεκπλήρωτος έρωτας του Ιωάννη Καποδίστρια. Καταγόταν από πλούσια οικογένεια με τεράστια κτηματική περιουσία στη Μολδαβία. Αργότερα εγκαταστάθηκαν στη Ρωσία και η νεαρή Αλεξάνδρα, αν και Ελληνίδα, έγινε “κυρία επί των τιμών” της αυτοκράτειρας της Ρωσίας, Ελισάβετ. Το 1809 γνώρισε στην Πετρούπολη τον Καποδίστρια, όμως ο έρωτας που αναπτύχθηκε μεταξύ τους στάθηκε ανεκπλήρωτος. Αιτία ήταν η αυτοκράτειρα Ελισάβετ που -ίσως λόγω ζήλιας- ήθελε να απομακρύνει την όμορφη και πανέξυπνη Ρωξάνδρα από την αυλή του συζύγου της, τσάρου Αλεξάνδρου, γι’ αυτό στάθηκε αντίθετη σε ένα πιθανό γάμο της με τον Καποδίστρια που ήταν τότε υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας. Έτσι το 1816 η Ρωξάνδρα παντρεύτηκε τον Λόρδο Έντλινγκ, ο οποίος ήταν 15 χρόνια μεγαλύτερός της. Ωστόσο διατήρησε τακτική αλληλογραφία (στη γαλλική γλώσσα) με τον Καποδίστρια μέχρι τη δολοφονία του στο Ναύπλιο.
Στην τελευταία της επιστολή προς τον Καποδίστρια η Ρωξάνδρα Στούρτζα ζητάει από τον Καποδίστρια να φυλάγεται:
Έμαθα ότι δεν δέχεσθε με κανένα τρόπο να σας φρουρούν. Ότι αρνείσθε να σας συνοδεύουν σωματοφύλακες. Γνωρίζοντας την γενναιότητα και την ακεραιότητα του χαρακτήρα σας, ήμουν σίγουρη για την άρνησή σας. Γιατί όμως δεν σκέπτεσθε ότι η δυστυχισμένη πατρίδα μας σας εξέλεξε ως πρώτο Κυβερνήτη της και σας έχει απόλυτη ανάγκη για την σωτηρία της, από τόσους εχθρούς, ξένους και ιδικούς μας, που επιβουλεύονται, με άλλους καταχθόνιους τρόπους, την ελευθερία και την ανεξαρτησία της; Γιατί δεν συλλογίζεσθε τον δυστυχισμένο λαό της που είσθε το μόνο πρόσωπο στο οποίο, με τη σοφή διαίσθησή του, έχει στηρίξει όλες τις ελπίδες του και τα όνειρά του επάνω σας, δικαιολογημένα; Αυτόν τον λαό που σας λατρεύει κυριολεκτικά, που σας φωνάζει “πατέρα”, που σας βλέπει ως το μοναδικό σωτήρα του από τη σκληρή εκμετάλλευση των παλαιών “αρχόντων” του; Οι χιλιάδες τα ελληνόπουλα, που τους προσφέρατε την πατρική σας στοργή, προστασία, αγάπη, μόρφωση, σχολειά, μουσική, τέχνες, δεν σας συγκλονίζουν; Δεν σκέπτεσθε ότι θα μείνουν ορφανά, χωρίς πατέρα;
(Η επιστολή αυτή έφτασε στο Ναύπλιο όταν ο Καποδίστριας είχε δολοφονηθεί).
Εξίσου μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η τελευταία επιστολή του Καποδίστρια προς την Ρωξάνδρα, στην οποία φαίνεται πως ο Καποδίστριας ένιωθε να τον ”κυκλώνουν”.
Αγαπητή μου φίλη Ρωξάνδρα,
Μη με ξεχνάς ποτέ στις προσευχές σου, τις έχω ανάγκη! Θέρμαινε και ενίσχυε με αυτές τη θέση που κατέχω στη σκέψη σου και στην καρδιά σου, όπως και εγώ θερμαίνω με τις δικές μου προσευχές τη θέση που κατέχεις και εσύ μέσα στη δική μου σκέψη και στη δική μου καρδιά. Αν ημπορούσα να σου ειπώ πόσο θα ήθελα να σε είχα κοντά μου, πόσο νοιώθω την απουσία σου, ιδιαίτερα τώρα που με κυκλώνουν τόσες αγωνίες.
Σε χαιρετώ, αγαπητή μου φίλη. Αραγε πότε θα ξανασυναντηθούμε;».
από το βιβλίο της Ελένης Ε. Κούκου :
“Ιωάννης Καποδίστριας, Ρωξάνδρα Στούρτζα : Μια ανεκπλήρωτη αγάπη”
