AΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΠΑΡΤΙΖΑΝΟ
ΜΑΝΩΛΗΣ ΓΛΕΖΟΣ 1922-2020
Έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 98 ετών ο μεγάλος αγωνιστής της Αριστεράς και της Εθνικής Αντίστασης Μανώλης Γλέζος. Η απώλειά του είναι μεγάλη για όλους μας καθώς έφυγε από κοντά μας σε μια δύσκολη στιγμή δοκιμασίας για τον λαό μας αλλά και για τους άλλους λαούς του πλανήτη. Σε άλλες δύσκολες ιστορικές δοκιμασίες της δικιάς του εποχής ο Μανώλης Γλέζος με το παράδειγμα της ζωής του και των αγώνων του έδειξε το δρόμο για να στεκόμαστε όρθιοι , τον δρόμο του αγώνα. Ο Μ.Γλέζος είναι μια εμβληματική μορφή της Αριστεράς του 20ου αιώνα γιατί την πορεία τη σημάδεψε η ανιδιοτέλεια , η πίστη στα ιδανικό ενός καινούργιου και δικαιου κόσμου, του σοσιαλισμού, πίστη που εκφράστηκε με αγώνες μιας ολοκληρης ζωής, με κατατρεγμούς, διώξεις και θανατικές καταδίκες από το μετεμφυλικακό κράτος της εθνικοφροσύνης.
Ο Μανώλης Γλέζος γεννήθηκε στην Απείρανθο της Νάξου το 1922(9/9/1922). Εκεί έζησε τα παιδικά του χρόνια και τελείωσε το δημοτικό σχολείο, ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του 1930 η οικογένειά του μεταναστεύει στην Αθήνα. Από τα μαθητικά του χρόνια πρωτοστατεί στη δημιουργία αντιφασιστικής ομάδας για την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου από τους Ιταλούς αλλά και της δικτατορίας του Μεταξά. Το 1940 τον βρίσκει φοιτητή στην Α.Σ.Ο.Ε.Ε και είναι η περίοδος που θα εκδηλώσει τη μεγάλη αντιφασιστική του δράση από τις γραμμές της ΟΚΝΕ , του ΕΑΜ Νέων και της Ε.Π.Ο.Ν. Είναι η περίοδος που αυτός πρώτος μαζί με τον συμφοιτητή του Λάκη Σάντα θα εκφράσουν, με μια πράξη μεγάλης ηθικής και πολιτικής σημασίας, τη θέληση του ελληνικού λαού για συνέχιση του αγώνα ενάντια στη ναζιστική σκλαβιά.
Τη νύχτα της 30ης προς την 31η Μάη 1941 και ενώ είχε ανακοινωθεί η κατάληψη της Κρήτης από τους ναζί, τελευταίου οχυρού την περίοδο αυτή ένοπλης αντίστασης του ελληνικού λαού, οι δύο κομμουνιστές φοιτητές αφαιρούν από την Ακρόπολη την γερμανική σημαία του Γ’ Ράιχ και ύψωσαν την ελληνική. Ήταν το σύμβολο σκλαβιάς και ταπείνωσης που είχε υψωθεί στην Ακρόπολη από την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα, στις 27 Απριλίου 1941. Ακριβώς την ημέρα που οι ναζί ολοκλήρωναν την κατάληψη όλου του ελληνικού χώρου και θεωρούσαν ότι ξεμπέρδεψαν με τον ελληνικό λαό, ήρθε το γεγονός της αφαίρεσης του συμβόλου της κυριαρχίας τους να τους προειδοποιήσει ξεκάθαρα ότι κάθε άλλο παρά τελείωσαν με τον ελληνικό λαό. Και το μήνυμα της ενέργειας έγινε απόλυτα κατανοητό στους ναζί. Η ανακοίνωση της γερμανικής στρατιωτικής διοίκησης Αθηνών δείχνει τη βαθιά ενόχληση των κατακτητών που απειλεί τους δύο φοιτητές με θάνατο και διαμαρτύρεται ότι δεν αντιμετωπίζονται ευμενώς οι κατακτητές (!!!) από τον αθηναϊκό λαό σε αντίθεση με τους Άγγλους αιχμαλώτους για τους οποίους υπάρχει συμπάθεια , ενώ διαμαρτύρονται για παραβάσεις του Διεθνούς Δικαίου από τους Κρητικούς προς τους Γερμανούς αιχμαλώτους , την ίδια ώρα που αυτοί αφάνιζαν ολόκληρα χωριά στο νησί, εκδικούμενοι για την ηρωική του αντίσταση. «Η εξαφάνισις της γερμανικής σημαίας από των επάλξεων της Ακροπόλεως, αναφέρει ο Δ.Γατόπουλος , στην Ιστορία της Κατοχής[1] ανεστάτωσε τας γερμανικάς αρχάς της Κατοχής που δεν επερίμεναν τοιούτου ηρωισμού πράξιν μπροστά στα μάτια των. Εν πλήρει επιγνώσει της πραγματικής εννοίας της πράξεως οι Γερμανοί επείσθησαν τότε, ότι όχι μόνον ο ελληνικός πόλεμος εσυνεχίζετο πέραν της Κρήτης, αλλά ότι και η ηρωϊκή αντίστασις του ελληνικού λαού ήρχισε κατά τον επισημότερον και ηρωικώτερον τρόπον, δια της αφαιρέσεως και του εξευτελισμού της γερμανικής σημαίας από των επάλξεων της Ακροπόλεως των Αθηνών.»
Η περίοδος της απελευθέρωσης , των Δεκεμβριανών , της συμφωνίας της Βάρκιζας και της λευκής τρομοκρατίας βρίσκει τον Μανώλη Γλέζο δημοσιογράφο, αρχισυντάκτη , υπεύθυνο έκδοσης και διευθυντή του Ριζοσπάστη και θα διωχθεί δικαστικά 28 φορές για αδικήματα του τύπου , ενώ μέχρι το τέλος του εμφυλίου πολέμου θα καταδικαστεί τρεις φορές σε θάνατο , καταδίκες που το 1950 θα μετατραπούν σε ισόβια μετά από διεθνή κινητοποίηση και αποφυλακίζεται στις 26 Ιουλίου 1954. Στις 9 Σεπτεμβρίου 1951 , ενώ ήταν ακόμη φυλακισμένος, εκλέχθηκε βουλευτής της Ε.Δ.Α. Κάνει απεργία πείνας με αίτημα την απελευθέρωση των δέκα εξόριστων εκλεγμένων βουλευτών της Ε.Δ.Α και το 1954 εκλέγεται οργανωτικός γραμματέας της. Το 1961 που εκλέχθηκε και πάλι βουλευτής θα τον βρει για μια ακόμη φορά στη φυλακή. Το 1963 θα τιμηθεί με το χρυσό βραβείο Λένιν για την ειρήνη για τους αγώνες του γι’ αυτήν. Μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1967 συλλαμβάνεται και πάλι και οδηγείται σε διαδοχικές φυλακίσεις και εξορίες (Γουδή , Πικέρμι , Γενική Ασφάλεια, Παρθένι Λέρου, Ωρωπό) αποφυλακίζεται το 1971. Συνολικά 16 χρόνια της ζωής του τα πέρασε σε φυλακές και εξορίες. Στη μεταπολίτευση συμμετέχει στην ανασυγκρότηση της ΕΔΑ και θα θα διατελέσει πρόεδρός της στην περίοδο 1985-1889. Το 1981 -1985 εκλέχτηκε βουλευτής συνεργαζόμενος με το ΠΑΣΟΚ. Το 2002 εκλέχτηκε νομαρχιακός σύμβουλος με τον Συνασπισμό στη διευρυμένη περιφέρεια Αθηνών – Πειραιά και το 2012 βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ και ευρωβουλευτής του ίδιου χώρου από το 2014 και ασχολήθηκε ειδικά με το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων. Το καλοκαίρι του 2015 θα ταχθεί υπέρ του «ΟΧΙ» στο δημοψήφισμα και θα αρνηθεί την προδοσία του από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ.
Η πολιτική πορεία του Μ. Γλέζου αποτυπώνει την ίδια την πορεία του αριστερού και κομμουνιστικού κινήματος στην Ελλάδα τον 20ο αιώνα, τους αγώνες ενάντια στο φασισμό και για τα δικαιώματα και τη ζωή της εργατικής τάξης. Μια πορεία ηρωική , με σκληρούς αγώνες , κατατρεγμούς και διώξεις , αλλά συνάμα και πορεία αντιφατική με διαψεύσεις και ψευδαισθήσεις.
Για τον Μανώλη Γλέζο θα ήταν ελλειπής η οποιαδήποτε αναφορά στην προσφορά του αν δεν συμπεριλάμβανε και το συγγραφικό του έργο. Ανάμεσα σε σημαντικά έργα που κατά καιρούς δημοσιεύτηκαν , το μικρό αυτό σημείωμα αποχαιρετισμού θα ήθελε να εστιάσει στο βιβλίο του για την «Εθνική Αντίσταση 1940 -1945» τομ Α’+Β , ΕΚΔ. Στοχαστής. Αθήνα 2009-2011, ένας αληθινός πλούτος στοιχείων και μια σημαντική προσπάθεια αποτίμησης της περιόδου, από έναν άνθρωπο που έγραψε την ιστορία πρώτα με τις πράξεις του και τον αγώνα και μετά με το μολύβι.
Καλό του ταξίδι.
XΡΗΣΤΟΣ ΡΕΠΠΑΣ
30/3/2020
[1] Δ.Γατόπουλος , Ιστορία της Κατοχής , εκδ. ΜΕΛΙΣΣΑ , Αθήνα 1955 , σελ. 118-120 , όπως αναφέρεται από τον ίδιο τον Μ.Γλέζο στο Μ.Γλέζος Εθνική Αντίσταση 1940 -1945 , τομ. Α ‘ , εκδ. ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ, Αθήνα ,341-347 , εδώ 343. Η διαπιστώσεις αυτές του Γατόπουλου έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς προέρχονται από έναν συγγραφέα που δεν ανήκει στο στρατόπεδο του Ε.Α.Μ.
